The Impact of Problematic Social Media Use on Young Adults’ Mental Health: The Mediating Role of Social Comparison and Emotion Regulation
Keywords:
Problematic social media use, mental health, social comparison, emotion regulation, young adults, qualitative researchAbstract
پژوهش حاضر با هدف واکاوی تجربه زیسته جوانان از تأثیر استفاده مسئلهزا از شبکههای اجتماعی بر سلامت روان و تبیین نقش واسطهای ادراکشده مقایسه اجتماعی و تنظیم هیجان انجام شد. این پژوهش با رویکرد کیفی و روش تحلیل محتوای قراردادی انجام شد. مشارکتکنندگان شامل 22 جوان 18 تا 30 ساله ساکن تهران بودند که با روش نمونهگیری هدفمند و با رعایت اصل بیشینه تنوع انتخاب شدند. معیارهای ورود شامل استفاده روزانه دستکم سه ساعت از شبکههای اجتماعی طی شش ماه گذشته، تجربه دشواری در کنترل استفاده و ادراک پیامدهای روانشناختی یا کارکردی ناشی از آن بود. دادهها صرفاً از طریق مصاحبههای نیمهساختاریافته فردی گردآوری شدند. مصاحبهها تا دستیابی به اشباع نظری ادامه یافت؛ اشباع اولیه پس از مصاحبه بیستم حاصل شد و دو مصاحبه تکمیلی ثبات مقولهها را تأیید کرد. دادهها پس از پیادهسازی کلمهبهکلمه، با استفاده از نرمافزار NVivo کدگذاری و تحلیل شدند. برای افزایش اعتبار یافتهها از بازبینی مشارکتکنندگان، مرور همتایان، یادداشتنویسی تأملی و ثبت مسیر تحلیل استفاده شد. تحلیل مصاحبهها به استخراج پنج مقوله اصلی منجر شد: «استفاده تکانهای و نشانهمحور و از دست رفتن کنترل»، «مقایسه صعودی با تصاویر گزینششده و فرسایش خودارزیابی»، «استفاده از شبکههای اجتماعی بهعنوان راهبرد تنظیم هیجان و گریز دیجیتال»، «تجمع پیامدهای روانشناختی و اختلال در عملکرد روزمره» و «خودمراقبتی دیجیتال ناپایدار و بازگشت به الگوی مسئلهزا». تجربه مشارکتکنندگان نشان داد که مواجهه مستمر با بازنماییهای آرمانی، احساس عقبماندگی، ناکافیبودن و ترس از دست دادن را تقویت میکند. همچنین استفاده از شبکههای اجتماعی برای کاهش موقت اضطراب، تنهایی، ملال و فشار روانی، در بلندمدت با احساس گناه، نشخوار فکری، اختلال خواب و کاهش تمرکز همراه بود. یافتهها بیانگر آن است که رابطه استفاده مسئلهزا با سلامت روان صرفاً حاصل مدت حضور در شبکههای اجتماعی نیست، بلکه به انگیزه استفاده، فقدان کنترل، ماهیت منفعلانه مصرف محتوا، مقایسه صعودی و وابستگی به رسانه برای تعدیل هیجان مربوط میشود. نتایج از یک الگوی مفهومی حمایت میکنند که در آن مقایسه اجتماعی منفی و تنظیم هیجان ناکارآمد، مسیر ارتباط استفاده مسئلهزا با آشفتگی روانشناختی را توضیح میدهند؛ بااینحال، ماهیت کیفی پژوهش امکان آزمون آماری میانجیگری یا استنباط علی را فراهم نمیکند. مداخلات پیشگیرانه باید همزمان بر سواد رسانهای، اصلاح مقایسههای غیرواقعبینانه، مهارتهای تنظیم هیجان و مدیریت محرکهای دیجیتال تمرکز کنند.
Downloads
References
Ahmed, O., Walsh, E. I., Dawel, A., Alateeq, K., Espinoza Oyarce, D. A., & Cherbuin, N. (2024). Social media use, mental health and sleep: A systematic review with meta-analyses. Journal of Affective Disorders, 367, 701–712. https://doi.org/10.1016/j.jad.2024.08.193
Akbari, M., Seydavi, M., Zamani, E., & Griffiths, M. D. (2024). The risk of exercise addiction mediates the relationship between social media use and mental health indices among young Iranians. Addiction Research & Theory, 32(1), 27–37. https://doi.org/10.1080/16066359.2022.2149742
Appel, H., Gerlach, A. L., & Crusius, J. (2016). The interplay between Facebook use, social comparison, envy, and depression. Current Opinion in Psychology, 9, 44–49. https://doi.org/10.1016/j.copsyc.2015.10.006
Boer, M., van den Eijnden, R. J. J. M., Boniel-Nissim, M., Wong, S. L., Inchley, J. C., Badura, P., Craig, W. M., Gobina, I., Kleszczewska, D., Klanšček, H. J., & Stevens, G. W. J. M. (2020). Adolescents’ intense and problematic social media use and their well-being in 29 countries. Journal of Adolescent Health, 66(6 Suppl.), S89–S99. https://doi.org/10.1016/j.jadohealth.2020.02.014
Brand, M., Wegmann, E., Stark, R., Müller, A., Wölfling, K., Robbins, T. W., & Potenza, M. N. (2019). The Interaction of Person-Affect-Cognition-Execution model for addictive behaviors: Update, generalization to addictive behaviors beyond internet-use disorders, and specification of the process character of addictive behaviors. Neuroscience & Biobehavioral Reviews, 104, 1–10. https://doi.org/10.1016/j.neubiorev.2019.06.032
Feinstein, B. A., Hershenberg, R., Bhatia, V., Latack, J. A., Meuwly, N., & Davila, J. (2013). Negative social comparison on Facebook and depressive symptoms: Rumination as a mechanism. Psychology of Popular Media Culture, 2(3), 161–170. https://doi.org/10.1037/a0033111
Festinger, L. (1954). A theory of social comparison processes. Human Relations, 7(2), 117–140. https://doi.org/10.1177/001872675400700202
Graneheim, U. H., & Lundman, B. (2004). Qualitative content analysis in nursing research: Concepts, procedures and measures to achieve trustworthiness. Nurse Education Today, 24(2), 105–112. https://doi.org/10.1016/j.nedt.2003.10.001
Gratz, K. L., & Roemer, L. (2004). Multidimensional assessment of emotion regulation and dysregulation: Development, factor structure, and initial validation of the Difficulties in Emotion Regulation Scale. Journal of Psychopathology and Behavioral Assessment, 26, 41–54. https://doi.org/10.1023/B:JOBA.0000007455.08539.94
Gross, J. J. (1998). The emerging field of emotion regulation: An integrative review. Review of General Psychology, 2(3), 271–299. https://doi.org/10.1037/1089-2680.2.3.271
Hsieh, H.-F., & Shannon, S. E. (2005). Three approaches to qualitative content analysis. Qualitative Health Research, 15(9), 1277–1288. https://doi.org/10.1177/1049732305276687
Huang, C. (2022). A meta-analysis of the problematic social media use and mental health. International Journal of Social Psychiatry, 68(1), 12–33. https://doi.org/10.1177/0020764020978434
Kamalikhah, T., Bajalan, M., Sabzmakan, L., & Mehri, A. (2021). The impacts of excessive use of social media on Iranian adolescents’ health: A qualitative study. Middle East Journal of Rehabilitation and Health Studies, 8(4), e109561. https://doi.org/10.5812/mejrh.109561
Kardefelt-Winther, D. (2014). A conceptual and methodological critique of internet addiction research: Towards a model of compensatory internet use. Computers in Human Behavior, 31, 351–354. https://doi.org/10.1016/j.chb.2013.10.059
Keles, B., McCrae, N., & Grealish, A. (2020). A systematic review: The influence of social media on depression, anxiety and psychological distress in adolescents. International Journal of Adolescence and Youth, 25(1), 79–93. https://doi.org/10.1080/02673843.2019.1590851
Lincoln, Y. S., & Guba, E. G. (1985). Naturalistic inquiry. Sage.
Lup, K., Trub, L., & Rosenthal, L. (2015). Instagram #Instasad?: Exploring associations among Instagram use, depressive symptoms, negative social comparison, and strangers followed. Cyberpsychology, Behavior, and Social Networking, 18(5), 247–252. https://doi.org/10.1089/cyber.2014.0560
Marino, C., Gini, G., Angelini, F., Vieno, A., & Spada, M. M. (2020). Social norms and e-motions in problematic social media use among adolescents. Addictive Behaviors Reports, 11, 100250. https://doi.org/10.1016/j.abrep.2020.100250
Marino, C., Gini, G., Vieno, A., & Spada, M. M. (2018). The associations between problematic Facebook use, psychological distress and well-being among adolescents and young adults: A systematic review and meta-analysis. Journal of Affective Disorders, 226, 274–281. https://doi.org/10.1016/j.jad.2017.10.007
Meier, A., & Johnson, B. K. (2022). Social comparison and envy on social media: A critical review. Current Opinion in Psychology, 45, 101302. https://doi.org/10.1016/j.copsyc.2022.101302
Nesi, J., & Prinstein, M. J. (2015). Using social media for social comparison and feedback-seeking: Gender and popularity moderate associations with depressive symptoms. Journal of Abnormal Child Psychology, 43, 1427–1438. https://doi.org/10.1007/s10802-015-0020-0
Odgers, C. L., & Jensen, M. R. (2020). Annual research review: Adolescent mental health in the digital age—Facts, fears, and future directions. Journal of Child Psychology and Psychiatry, 61(3), 336–348. https://doi.org/10.1111/jcpp.13190
Quaglieri, A., Biondi, S., Roma, P., Varchetta, M., Fraschetti, A., Burrai, J., Lausi, G., Martí-Vilar, M., González-Sala, F., Di Domenico, A., Giannini, A. M., & Mari, E. (2022). From emotional (dys)regulation to internet addiction: A mediation model of problematic social media use among Italian young adults. Journal of Clinical Medicine, 11(1), 188. https://doi.org/10.3390/jcm11010188
Samra, A., Warburton, W. A., & Collins, A. M. (2022). Social comparisons: A potential mechanism linking problematic social media use with depression. Journal of Behavioral Addictions, 11(2), 607–614. https://doi.org/10.1556/2006.2022.00023
Shannon, H., Bush Kelliher, M., Lorenz, K., & Perrault, E. (2022). Problematic social media use in adolescents and young adults: Systematic review and meta-analysis. JMIR Mental Health, 9(4), e33450. https://doi.org/10.2196/33450
Shensa, A., Escobar-Viera, C. G., Sidani, J. E., Bowman, N. D., Marshal, M. P., & Primack, B. A. (2017). Problematic social media use and depressive symptoms among U.S. young adults: A nationally representative study. Social Science & Medicine, 182, 150–157. https://doi.org/10.1016/j.socscimed.2017.03.061
Throuvala, M. A., Griffiths, M. D., Rennoldson, M., & Kuss, D. J. (2019). A “control model” of social media engagement in adolescence: A grounded theory analysis. International Journal of Environmental Research and Public Health, 16(23), 4696. https://doi.org/10.3390/ijerph16234696
Tong, A., Sainsbury, P., & Craig, J. (2007). Consolidated criteria for reporting qualitative research: A 32-item checklist for interviews and focus groups. International Journal for Quality in Health Care, 19(6), 349–357. https://doi.org/10.1093/intqhc/mzm042
Valkenburg, P. M., Meier, A., & Beyens, I. (2022). Social media use and its impact on adolescent mental health: An umbrella review of the evidence. Current Opinion in Psychology, 44, 58–68. https://doi.org/10.1016/j.copsyc.2021.08.017
Verduyn, P., Ybarra, O., Résibois, M., Jonides, J., & Kross, E. (2017). Do social network sites enhance or undermine subjective well-being? A critical review. Social Issues and Policy Review, 11(1), 274–302. https://doi.org/10.1111/sipr.12033
Vogel, E. A., Rose, J. P., Roberts, L. R., & Eckles, K. (2014). Social comparison, social media, and self-esteem. Psychology of Popular Media Culture, 3(4), 206–222. https://doi.org/10.1037/ppm0000047
Wadley, G., Smith, W., Koval, P., & Gross, J. J. (2020). Digital emotion regulation. Current Directions in Psychological Science, 29(4), 412–418. https://doi.org/10.1177/0963721420920592
