اصول اخلاقی
نشریه مطالعات رفتاری و اجتماعی در سلامت روان متعهد به رعایت استانداردهای بالای صداقت علمی، شفافیت، پاسخگویی و رفتار اخلاقی در تمامی مراحل فرایند انتشار است. این نشریه از همه طرفهای دخیل در انتشار علمی، از جمله نویسندگان، دبیران، داوران و ناشر، انتظار دارد اصول پذیرفتهشده بینالمللی در زمینه اخلاق پژوهش و انتشار را رعایت کنند.
نشریه، انتشار اخلاقمدارانه را مسئولیتی مشترک میداند. تصمیمگیری درخصوص ارسال، داوری، اصلاح، پذیرش، انتشار، اصلاحیه و در صورت لزوم بازپسگیری مقاله، با هدف حفظ اعتبار سابقه علمی و حمایت از حقوق نویسندگان، شرکتکنندگان پژوهش، داوران و خوانندگان انجام میشود.
مسئولیتهای اخلاقی نویسندگان
نویسندگان باید اطمینان حاصل کنند که مقاله ارسالی حاصل فعالیت علمی اصیل آنان است و پژوهش انجامشده را بهدرستی و بدون تحریف گزارش میکند. دادهها، تحلیلها، نتایج و تفسیرها نباید ساخته، جعل، دستکاری یا بهصورت گزینشی و گمراهکننده ارائه شوند.
تمام افرادی که سهم علمی و فکری اساسی در انجام پژوهش داشتهاند باید بهطور مناسب بهعنوان نویسنده معرفی شوند. افرادی که مشارکت علمی معناداری در پژوهش نداشتهاند نباید در فهرست نویسندگان قرار گیرند. تمامی نویسندگان باید نسخه نهایی مقاله را تأیید کرده و با ارسال و انتشار آن موافق باشند.
نویسندگان مسئول ارائه اطلاعات صحیح درباره نویسندگی، وابستگی سازمانی، منابع مالی، تعارض منافع، تأییدیههای اخلاقی و سایر اظهارنامههای مرتبط هستند. هرگونه تغییر در فهرست نویسندگان پس از ارسال مقاله باید دارای توجیه کافی بوده و مورد تأیید تمامی افراد ذیربط و نشریه قرار گیرد.
تمام منابعی که در شکلگیری پژوهش یا مقاله نقش داشتهاند باید بهدرستی مورد استناد قرار گیرند. استفاده از متن، ایده، داده، تصویر، جدول، ابزار پژوهشی یا سایر محتوای متعلق به دیگران بدون استناد مناسب قابل قبول نیست. سرقت علمی، بازنویسی نامناسب، کپی بدون ارجاع و استفاده غیرمجاز از دستاوردهای فکری دیگران با اصول اخلاقی نشریه مغایرت دارد.
اصالت اثر، سرقت علمی و همپوشانی متنی
مقالات ارسالی به نشریه باید اصیل باشند و نباید شامل محتوای سرقتشده از سایر منابع باشند. نشریه ممکن است از نرمافزار iThenticate برای ارزیابی میزان همانندی متنی و شناسایی همپوشانیهای ناموجه استفاده کند.
گزارشهای همانندی بهصورت صرفاً عددی تفسیر نمیشوند. وجود شباهت در فهرست منابع، اصطلاحات استاندارد، توضیحات روششناختی، نام مؤسسات یا عبارات علمی رایج ممکن است طبیعی باشد. با این حال، استفاده بدون استناد از متن متمایز، استدلالها، تفسیرها، دادهها یا یافتههای دیگران میتواند حتی در صورت پایین بودن درصد کلی همانندی، مصداق سرقت علمی باشد.
نویسندگان همچنین باید از استفاده مجدد نامناسب از بخشهای قابلتوجه آثار قبلی خود، بدون استناد یا افشای کافی، خودداری کنند. در صورتی که مقاله ارسالی ارتباط نزدیکی با آثار پیشین نویسندگان داشته باشد، این ارتباط باید بهصورت شفاف مشخص شود.
انتشار تکراری و همزمان
مقالهای که برای نشریه مطالعات رفتاری و اجتماعی در سلامت روان ارسال میشود نباید همزمان برای بررسی به نشریه دیگری ارسال شده باشد.
ارسال همزمان یک مقاله یا نسخههای بسیار مشابه آن به بیش از یک نشریه، از نظر اخلاق انتشار قابل قبول نیست. همچنین اثری که پیشتر منتشر شده است نباید بدون افشای کامل و وجود دلایل معتبر علمی یا حقوقی، بهعنوان اثری جدید ارائه شود.
انتشار تکراری، انتشار موازی و تقسیم ناموجه یک مطالعه واحد به چند مقاله بسیار مشابه، در صورتی که موجب تحریف سابقه علمی یا تکرار غیرضروری یافتهها شود، میتواند تخلف اخلاقی تلقی گردد.
در صورت وجود همپوشانی قابلتوجه میان مقاله ارسالی و آثار دیگر نویسندگان، این موضوع باید به اطلاع دبیر نشریه رسانده شود.
یکپارچگی دادهها و سوابق پژوهش
نویسندگان مسئول صحت، اعتبار و یکپارچگی دادههای گزارششده در مقاله هستند.
ساخت داده، جعل، تغییر انتخابی، حذف هدفمند یا هرگونه دستکاری گمراهکننده دادهها ممنوع است. تحلیلهای آماری یا کیفی باید بهطور مناسب انجام و گزارش شوند و نتیجهگیریها باید بر شواهد ارائهشده در پژوهش مبتنی باشند.
نشریه میتواند در صورت لزوم، از نویسندگان درخواست کند دادههای ناشناسشده، جزئیات تحلیل، ابزارهای پژوهش، مستندات اخلاقی یا سایر مدارک مرتبط را برای بررسی اصالت و صحت پژوهش ارائه کنند.
نویسندگان باید سوابق اصلی پژوهش را برای مدت مناسبی و مطابق الزامات دانشگاهی، سازمانی، حقوقی و اخلاقی نگهداری کنند.
پژوهشهای دارای شرکتکنندگان انسانی
پژوهشهایی که با مشارکت انسان انجام میشوند باید مطابق اصول پذیرفتهشده اخلاق پژوهش و مقررات ملی یا سازمانی مرتبط باشند.
در موارد لازم، نویسندگان باید پیش از اجرای مطالعه، تأییدیه کمیته اخلاق پژوهش، هیئت بازبینی سازمانی یا مرجع اخلاقی معادل را دریافت کنند. اطلاعات مربوط به تأییدیه اخلاقی، از جمله نام مرجع صادرکننده در صورت اقتضا، باید به شکل مناسب در مقاله ذکر شود.
رضایت آگاهانه باید در تمام مواردی که بر اساس ماهیت پژوهش ضروری است، از شرکتکنندگان دریافت شود. در پژوهشهای مربوط به کودکان، افراد دارای محدودیت در تصمیمگیری یا سایر گروههای آسیبپذیر، باید حمایتهای اضافی و فرایندهای مناسب رضایت یا رضایت آگاهانه سرپرست قانونی رعایت شود.
حریم خصوصی، کرامت، محرمانگی و اطلاعات شخصی شرکتکنندگان باید مورد حفاظت قرار گیرد. اطلاعات قابلشناسایی افراد نباید منتشر شود، مگر آنکه از نظر علمی ضروری باشد و رضایت مناسب برای انتشار آن دریافت شده باشد.
پژوهشهای حساس در حوزه سلامت روان
با توجه به اینکه حوزه فعالیت نشریه شامل سلامت روان و علوم رفتاری و اجتماعی است، پژوهشهای مرتبط با افراد آسیبپذیر، جمعیتهای بالینی، تروما، خودآسیبی، خشونت، سوءاستفاده، انگ اجتماعی و سایر موضوعات حساس باید با توجه ویژه به ملاحظات اخلاقی انجام شوند.
نویسندگان باید نشان دهند که خطرهای قابلپیشبینی برای شرکتکنندگان به حداقل رسیده و شیوه جذب نمونه، اخذ رضایت، جمعآوری دادهها، حفظ محرمانگی و در صورت لزوم ارجاع افراد به خدمات حمایتی، بهطور اخلاقی طراحی شده است.
موضوعات حساس باید با رویکرد علمی و مسئولانه گزارش شوند و از انگزنی، بیان هیجانزده یا افشای غیرضروری اطلاعات شخصی افراد اجتناب شود.
رضایت آگاهانه و محرمانگی
نویسندگان باید در تمامی مراحل پژوهش و انتشار، اصل محرمانگی را رعایت کنند.
در مواردی که گزارش مورد، نقلقول، تصویر، فایل صوتی، شرح حال یا سایر اطلاعات ممکن است موجب شناسایی فرد شود، در صورت ضرورت باید رضایت مناسب برای انتشار دریافت شود.
صرف حذف نام فرد همواره برای تضمین ناشناسماندن کافی نیست. نویسندگان باید از درج جزئیات جمعیتشناختی، بالینی، جغرافیایی، شغلی یا خانوادگی غیرضروری که میتواند به شناسایی شرکتکننده منجر شود، خودداری کنند.
دبیران و داوران نیز موظفاند مقالات ارسالشده و مکاتبات مرتبط با آنها را محرمانه تلقی کنند.
تعارض منافع
نویسندگان، دبیران و داوران باید هرگونه رابطه یا شرایطی را که ممکن است بهطور منطقی بر قضاوت علمی آنان اثرگذار تلقی شود، اعلام کنند.
تعارض منافع ممکن است شامل روابط مالی، استخدامی، مشاورهای، سازمانی، شخصی، رقابتهای علمی، منافع فکری یا سایر ارتباطات مرتبط با مقاله باشد.
وجود تعارض منافع لزوماً به معنای وقوع تخلف نیست؛ اصل اساسی در این زمینه شفافیت است. نشریه در صورت وجود تعارض منافع، اقدامات لازم را برای حفظ استقلال فرایند داوری و تصمیمگیری سردبیری اتخاذ خواهد کرد.
حمایت مالی و حامیان پژوهش
نویسندگان باید تمامی منابع حمایت مالی یا مادی مرتبط با پژوهش را اعلام کنند.
در صورتی که حامی مالی در طراحی مطالعه، جمعآوری دادهها، تحلیل، تفسیر نتایج، نگارش مقاله یا تصمیم برای ارسال آن نقش داشته باشد، این نقش باید بهصورت شفاف بیان شود.
منابع مالی یا حمایتکنندگان نباید مانع گزارش صحیح یافتهها یا استقلال علمی نویسندگان شوند.
مسئولیتهای اخلاقی دبیران
دبیران مسئول ارزیابی عادلانه، مستقل و محرمانه مقالات ارسالی هستند.
تصمیمهای سردبیری باید بر اساس کیفیت علمی مقاله، اصالت، کفایت روششناختی، رعایت اصول اخلاقی، ارتباط با حوزه موضوعی نشریه و سهم پژوهش در توسعه دانش اتخاذ شوند. عواملی مانند ملیت، جنسیت، وابستگی سازمانی، روابط شخصی یا سایر ویژگیهای نامرتبط نویسندگان نباید بر تصمیم علمی تأثیر بگذارند.
دبیران باید محرمانگی مقالات ارسالی را حفظ کنند و نباید از اطلاعات منتشرنشده موجود در مقاله برای منافع شخصی یا پژوهشی خود استفاده کنند.
در صورتی که یک دبیر در ارتباط با مقالهای دارای تعارض منافع قابلتوجه باشد، مسئولیت رسیدگی به آن مقاله باید به دبیر واجد شرایط دیگری واگذار شود.
دبیران همچنین موظفاند نسبت به گزارشها و نگرانیهای معتبر درباره تخلفات پژوهشی یا انتشار، چه پیش از انتشار و چه پس از آن، بهطور مناسب رسیدگی کنند.
مسئولیتهای اخلاقی داوران
داوران نقش اساسی در حفظ کیفیت علمی نشریه دارند و باید ارزیابیهای خود را بهصورت عینی، سازنده، محترمانه و مستند ارائه کنند.
داوران باید تنها زمانی دعوت داوری را بپذیرند که از تخصص کافی در حوزه موضوعی مقاله برخوردار باشند و بتوانند داوری را مسئولانه انجام دهند. در صورت وجود تعارض منافع که بر بیطرفی داور تأثیر بگذارد، باید موضوع اعلام شده و در صورت لزوم داوری رد شود.
مقالات دریافتشده برای داوری محرمانه هستند. داوران نباید مقاله را در اختیار افراد غیرمجاز قرار دهند، درباره محتوای آن با دیگران گفتوگو کنند یا از ایدهها، دادهها یا یافتههای منتشرنشده برای منافع شخصی یا علمی خود استفاده کنند.
انتقادها باید بر محتوای علمی مقاله متمرکز باشند و انتقاد شخصی از نویسندگان پذیرفته نیست.
اگر داور احتمال سرقت علمی، انتشار تکراری، ناهنجاری در دادهها، مشکل اخلاقی یا همپوشانی قابلتوجه با سایر آثار را مشاهده کند، باید دبیر را مطلع سازد.
یکپارچگی فرایند داوری
نشریه از نظام داوری دوسوکور ناشناس استفاده میکند. در این فرایند، هویت نویسندگان و داوران برای یکدیگر آشکار نمیشود.
محرمانگی و استقلال این فرایند باید توسط تمامی افراد ذیربط رعایت شود. تلاش برای دستکاری داوری، تأثیر ناموجه بر انتخاب داور، شناسایی داور ناشناس، معرفی هویت جعلی برای داوری، ارسال گزارشهای داوری ساختگی یا مداخله در تصمیمگیری سردبیری، از تخلفات جدی اخلاق انتشار محسوب میشود.
نشریه در صورت مشاهده شواهدی از دستکاری فرایند داوری، میتواند موضوع را بررسی کرده و اقدامات اصلاحی مناسب را انجام دهد.
شیوههای استناد
منابع باید بر اساس ارتباط واقعی آنها با موضوع مقاله انتخاب شوند.
نویسندگان نباید برای افزایش غیرطبیعی تعداد استنادها، منابع نامرتبط را وارد مقاله کنند. همچنین داوران و دبیران نباید نویسندگان را به استناد غیرضروری به آثار خود، مقالات نشریه یا سایر منابع نامرتبط ترغیب یا مجبور کنند.
هرگونه دستکاری هدفمند در الگوی استناد با اصول اخلاقی نشریه سازگار نیست.
دستکاری تصاویر و دادهها
تصاویر، نمودارها، عکسها و سایر مواد پژوهشی باید بازنمایی دقیق دادههای اصلی باشند.
تغییرات تصویری تنها زمانی قابل قبول هستند که بهصورت یکنواخت اعمال شوند و موجب حذف، پنهانسازی، افزودن یا تحریف اطلاعات علمی نشوند.
تکثیر ناموجه تصاویر، تغییر گزینشی، ویرایش غیرشفاف یا تولید شواهد تصویری گمراهکننده مجاز نیست.
نشریه میتواند در صورت نیاز، فایلهای اصلی تصاویر یا مدارک پشتیبان را درخواست کند.
استفاده از هوش مصنوعی و ابزارهای خودکار
نویسندگان مسئولیت کامل صحت، اصالت، یکپارچگی و محتوای علمی آثار ارسالی را بر عهده دارند، حتی اگر در تهیه مقاله از ابزارهای مبتنی بر هوش مصنوعی یا سامانههای خودکار استفاده شده باشد.
سامانههای هوش مصنوعی و سایر ابزارهای غیرانسانی نمیتوانند بهعنوان نویسنده معرفی شوند، زیرا قادر به پذیرش مسئولیت علمی، تأیید نسخه نهایی مقاله یا پاسخگویی درباره مسائل اخلاقی نیستند.
در صورتی که ابزارهای مبتنی بر هوش مصنوعی بهگونهای استفاده شده باشند که تأثیر معناداری بر آمادهسازی، تحلیل، تفسیر یا ارائه مقاله داشته باشند، استفاده از آنها باید بهطور مناسب افشا شود.
نویسندگان موظفاند تمام محتوای تولید یا اصلاحشده با هوش مصنوعی را بررسی کنند و نباید از این ابزارها برای تولید منابع جعلی، دادههای ساختگی، تحریف نتایج یا جایگزینی قضاوت علمی انسانی استفاده کنند.
اصلاحیهها و تغییرات پس از انتشار
نشریه متعهد به حفظ دقت و اعتبار سوابق علمی منتشرشده است.
در صورتی که پس از انتشار مقاله، خطای مهم اما قابل اصلاحی شناسایی شود، نشریه میتواند اصلاحیه یا اطلاعیه مقتضی منتشر کند. خطاهای جزئی که تأثیری بر تفسیر یا اعتبار علمی مقاله ندارند، بر اساس قضاوت سردبیری مدیریت خواهند شد.
نویسندگان موظفاند در صورت شناسایی خطای مهم در مقاله منتشرشده خود، در اسرع وقت نشریه را مطلع کنند.
هرگونه تغییر پس از انتشار باید بهصورت شفاف انجام شود و سابقه انتشار علمی مقاله حفظ گردد.
بازپسگیری مقاله و ابراز نگرانی
در مواردی که شواهد قابلاعتماد نشان دهد یافتههای منتشرشده به دلیل تخلف یا خطای جدی غیرقابل اعتماد هستند، یا سرقت علمی، انتشار تکراری، پژوهش غیراخلاقی یا سایر تخلفات جدی اثبات شود، بازپسگیری مقاله میتواند مورد بررسی قرار گیرد.
در مواردی که نگرانی جدی درباره یک مقاله وجود داشته باشد اما شواهد موجود هنوز برای نتیجهگیری قطعی کافی نباشد، نشریه میتواند «بیانیه ابراز نگرانی» منتشر کند.
هدف از اصلاح یا بازپسگیری مقاله حفاظت از سابقه علمی است، نه تنبیه افراد. اطلاعیه مربوط به بازپسگیری باید مقاله موردنظر را بهطور روشن مشخص کرده و علت این اقدام را تا حد ممکن بهصورت شفاف توضیح دهد.
رسیدگی به ادعاهای تخلف پژوهشی یا انتشار
نشریه، گزارشهای معتبر درباره تخلفات علمی یا انتشار را جدی تلقی میکند.
این موارد میتواند شامل سرقت علمی، ساخت یا جعل داده، اختلافات نویسندگی، پژوهش غیراخلاقی، تعارض منافع افشانشدهنشده، دستکاری فرایند داوری، انتشار تکراری، دستکاری نامناسب تصاویر یا سایر تخلفات جدی باشد.
در صورت مطرحشدن یک نگرانی معتبر، نشریه ممکن است از افراد مرتبط توضیح یا مستندات تکمیلی درخواست کند. در موارد ضروری، امکان برقراری ارتباط با دانشگاه یا مؤسسه نویسندگان، کمیته اخلاق، حامی مالی یا سایر نهادهای مسئول نیز وجود دارد.
بررسی تخلفات تا حد امکان بهصورت محرمانه، منصفانه و مبتنی بر شواهد انجام میشود و صرف طرح یک ادعا برای نتیجهگیری درباره وقوع تخلف کافی نخواهد بود.
اختلافات مربوط به نویسندگی
نشریه انتظار دارد اختلافات مربوط به نویسندگی در درجه نخست میان مشارکتکنندگان و در صورت لزوم از طریق مؤسسات محل فعالیت آنان حلوفصل شود.
دفتر نشریه معمولاً تعیین نمیکند چه فردی واجد شرایط نویسندگی است یا نیست. در صورت بروز اختلاف جدی پیش از انتشار، بررسی مقاله ممکن است تا زمان ارائه توافق یا مستندات کافی متوقف شود.
درخواست افزودن، حذف یا تغییر ترتیب نویسندگان پس از ارسال مقاله باید بهطور روشن توجیه شود و معمولاً به موافقت تمامی نویسندگان ذیربط نیاز دارد.
شکایات و درخواستهای تجدیدنظر
نویسندگان میتوانند در صورتی که معتقد باشند در تصمیم سردبیری یا فرایند داوری خطای مهم علمی، روششناختی یا اجرایی رخ داده است، درخواست تجدیدنظر ارائه کنند.
درخواست تجدیدنظر باید بر دلایل مشخص علمی، روششناختی، اخلاقی یا فرایندی استوار باشد و صرفاً ناشی از مخالفت نویسنده با نتیجه تصمیم نباشد.
شکایات مربوط به عملکرد سردبیری، فرایند داوری، تعارض منافع یا اخلاق انتشار تا حد امکان بهصورت مستقل و عینی بررسی خواهند شد. در صورت لزوم، موضوع میتواند به دبیری ارجاع شود که در تصمیم اولیه دخالت نداشته است.
استقلال سردبیری
تمامی تصمیمات علمی و سردبیری مستقل از ملاحظات مالی اتخاذ میشوند.
پرداخت هزینه پردازش مقاله (APC) هیچ تأثیری بر پذیرش، رد، ارسال برای داوری یا نحوه برخورد با مقاله در فرایند بررسی ندارد.
هیچگونه منفعت مالی، تجاری یا سازمانی نباید بر استانداردهای علمی و اخلاقی نشریه اولویت یابد.
تعهد به حفظ اعتبار سابقه علمی
نشریه مطالعات رفتاری و اجتماعی در سلامت روان متعهد است در مواردی که شواهد معتبر نشان دهد بخشی از سابقه علمی منتشرشده نادرست، غیرقابل اعتماد یا از نظر اخلاقی مخدوش است، اقدامات لازم را برای اصلاح آن انجام دهد.
این نشریه شفافیت، پاسخگویی، محرمانگی، عدالت، یکپارچگی پژوهش و داوری مسئولانه را از ارکان اساسی انتشار علمی میداند. از نویسندگان، داوران، دبیران و ناشر انتظار میرود در بررسی و رفع مسائل اخلاقی همکاری کرده و در حفظ اعتماد به فرایند انتشار علمی مشارکت کنند.
