سلامت روان در جوامع پساکرونا: پیامدهای اجتماعی، رفتاری و روان‌شناختی بحران‌های جمعی
کلمات کلیدی:
سلامت روان, پساکرونا, کووید-۱۹, بحران جمعی, پیامدهای اجتماعی, رفتار, تحلیل مضمونچکیده
پژوهش حاضر با هدف تبیین تجربه شهروندان تهرانی از پیامدهای اجتماعی، رفتاری و روان‌شناختی همه‌گیری کووید-۱۹ و شناسایی سازوکارهای مؤثر بر سلامت روان در جامعه پساکرونا انجام شد. این پژوهش با رویکرد کیفی و با استفاده از تحلیل مضمون استقرایی انجام شد. مشارکت‌کنندگان شامل ۲۴ شهروند بزرگسال ساکن تهران بودند که به روش نمونه‌گیری هدفمند با حداکثر تنوع از نظر جنسیت، سن، وضعیت تأهل، تحصیلات، شغل و تجربه ابتلا یا سوگ ناشی از کووید-۱۹ انتخاب شدند. داده‌ها صرفاً از طریق مصاحبه‌های نیمه‌ساختاریافته انفرادی گردآوری شد. مصاحبه‌ها تا دستیابی به اشباع نظری ادامه یافت؛ اشباع اولیه در مصاحبه بیست‌ویکم حاصل شد و سه مصاحبه تکمیلی عدم ظهور مفهوم جدید را تأیید کرد. مصاحبه‌های ضبط‌شده به‌صورت واژه‌به‌واژه پیاده‌سازی و با نرم‌افزار NVivo سازمان‌دهی شدند. تحلیل داده‌ها بر اساس مراحل آشنایی با داده‌ها، تولید کدهای اولیه، تشکیل مضامین، بازبینی مضامین، تعریف و نام‌گذاری مضامین و تدوین گزارش انجام گرفت. برای افزایش اعتبار یافته‌ها از بازبینی مشارکت‌کنندگان، مرور همتایان، ثبت مسیر تصمیم‌گیری تحلیلی و نمونه‌گیری با حداکثر تنوع استفاده شد. تحلیل مصاحبه‌ها به شناسایی پنج طبقه اصلی منجر شد: «تداوم ناامنی روانی و اضطراب آینده»، «فرسایش و بازآرایی روابط اجتماعی»، «تثبیت رفتارهای اجتنابی و زیست دیجیتال»، «تشدید نابرابری‌های اقتصادی و روان‌شناختی» و «رشد پس از بحران و بازسازی منابع سازگاری». مشارکت‌کنندگان از نگرانی پایدار درباره بیماری، مرگ، آینده اقتصادی، کاهش اعتماد اجتماعی، محدودشدن روابط چهره‌به‌چهره، وابستگی بیشتر به فضای مجازی، اختلال خواب، کاهش انگیزه و احساس خستگی روانی سخن گفتند. در مقابل، بخشی از آنان به تقویت خودمراقبتی، بازنگری در اولویت‌های زندگی، اهمیت‌یافتن روابط نزدیک و افزایش آمادگی برای مواجهه با بحران‌های آینده اشاره کردند. یافته‌ها نشان داد پایان وضعیت اضطراری به معنای پایان پیامدهای روانی و اجتماعی همه‌گیری نیست و سلامت روان در جامعه پساکرونا تحت تأثیر تعامل میان تجربه بیماری و سوگ، ناامنی اقتصادی، تغییر الگوهای ارتباطی، اعتماد نهادی و منابع فردی و اجتماعی قرار دارد. بنابراین، سیاست‌های پساکرونا باید از مداخلات کوتاه‌مدت و فردمحور فراتر رفته و بر خدمات سلامت روان جامعه‌محور، بازسازی پیوندهای اجتماعی، حمایت از گروه‌های آسیب‌پذیر، سواد رسانه‌ای، غربالگری فعال و تقویت تاب‌آوری جمعی متمرکز شوند.
دانلودها
مراجع
Ahorsu, D. K., Lin, C. Y., Imani, V., Saffari, M., Griffiths, M. D., & Pakpour, A. H. (2020). The Fear of COVID-19 Scale: Development and initial validation. International Journal of Mental Health and Addiction, 20, 1537–1545. https://doi.org/10.1007/s11469-020-00270-8
Aldrich, D. P., & Meyer, M. A. (2015). Social capital and community resilience. American Behavioral Scientist, 59(2), 254–269. https://doi.org/10.1177/0002764214550299
Alipour, F., Arshi, M., Ahmadi, S., LeBeau, R., Shaabani, A., & Ostadhashemi, L. (2022). Psychosocial challenges and concerns of COVID-19: A qualitative study in Iran. Health, 26(6), 702–719. https://doi.org/10.1177/1363459320976752
Bonanno, G. A., Brewin, C. R., Kaniasty, K., & La Greca, A. M. (2010). Weighing the costs of disaster: Consequences, risks, and resilience in individuals, families, and communities. Psychological Science in the Public Interest, 11(1), 1–49. https://doi.org/10.1177/1529100610387086
Braun, V., & Clarke, V. (2006). Using thematic analysis in psychology. Qualitative Research in Psychology, 3(2), 77–101. https://doi.org/10.1191/1478088706qp063oa
Braun, V., & Clarke, V. (2021). One size fits all? What counts as quality practice in reflexive thematic analysis? Qualitative Research in Psychology, 18(3), 328–352. https://doi.org/10.1080/14780887.2020.1769238
Brooks, S. K., Webster, R. K., Smith, L. E., Woodland, L., Wessely, S., Greenberg, N., & Rubin, G. J. (2020). The psychological impact of quarantine and how to reduce it: Rapid review of the evidence. The Lancet, 395(10227), 912–920. https://doi.org/10.1016/S0140-6736(20)30460-8
Galea, S., Merchant, R. M., & Lurie, N. (2020). The mental health consequences of COVID-19 and physical distancing: The need for prevention and early intervention. JAMA Internal Medicine, 180(6), 817–818. https://doi.org/10.1001/jamainternmed.2020.1562
Hobfoll, S. E. (1989). Conservation of resources: A new attempt at conceptualizing stress. American Psychologist, 44(3), 513–524. https://doi.org/10.1037/0003-
