مطالعات رفتاری و اجتماعی در سلامت روان 1 پیاپی 3 1404 06 01 Mental Health in Post-COVID Societies: Social, Behavioral, and Psychological Consequences of Collective Crises سلامت روان در جوامع پساکرونا: پیامدهای اجتماعی، رفتاری و روان‌شناختی بحران‌های جمعی 21 40 FA امیر رضایی گروه علوم شناختی، دانشگاه شهید بهشتی، تهران، ایران Journal Article <p>This study aimed to explain Tehran residents’ experiences of the social, behavioral, and psychological consequences of the COVID-19 pandemic and to identify the mechanisms influencing mental health in post-COVID society. This qualitative study employed an inductive thematic analysis approach. The participants were 24 adults residing in Tehran who were recruited through purposive maximum-variation sampling based on gender, age, marital status, education, occupation, and experiences of COVID-19 infection or pandemic-related bereavement. Data were collected exclusively through individual semi-structured interviews. Interviews continued until theoretical saturation was achieved; preliminary saturation occurred during the twenty-first interview, and three additional interviews confirmed that no substantively new concepts were emerging. The interviews were audio-recorded with consent, transcribed verbatim, anonymized, and organized using NVivo software. Data analysis involved repeated familiarization with the transcripts, generation of initial codes, development of candidate themes, review of themes against the coded extracts and the entire dataset, definition and naming of themes, and preparation of the analytical narrative. Credibility and dependability were enhanced through participant checking, peer review of the analytical process, maintenance of an audit trail, reflexive documentation, and maximum-variation sampling. Five main categories were identified: persistent psychological insecurity and future anxiety; erosion and reconfiguration of social relationships; consolidation of avoidant behaviors and digitalized living; intensification of economic and psychological inequalities; and post-crisis growth and reconstruction of coping resources. Participants described continuing concerns about illness, death, reinfection, financial instability, and the possibility of future collective crises. They also reported reduced interpersonal trust, selective social participation, dependence on digital communication, sleep disturbances, motivational decline, emotional exhaustion, and difficulty returning to pre-pandemic routines. These effects were more pronounced among participants experiencing bereavement, unstable employment, caregiving burdens, or inadequate social support. Nevertheless, some participants reported greater attention to self-care, revised life priorities, appreciation of close relationships, enhanced psychological flexibility, and improved preparedness for future crises. The findings indicate that termination of the public-health emergency does not necessarily end its psychosocial consequences. Mental health in post-COVID society is shaped by the interaction of illness and bereavement experiences, socioeconomic insecurity, altered relational patterns, institutional trust, digital behaviors, and individual and community resources. Post-pandemic policies should therefore extend beyond short-term, individual-level treatment and incorporate community-based mental-health services, active identification of vulnerable groups, restoration of social connectedness, economic and caregiving support, media literacy, accessible hybrid care, and long-term strategies for collective resilience</p> <p>پژوهش حاضر با هدف تبیین تجربه شهروندان تهرانی از پیامدهای اجتماعی، رفتاری و روان‌شناختی همه‌گیری کووید-۱۹ و شناسایی سازوکارهای مؤثر بر سلامت روان در جامعه پساکرونا انجام شد. این پژوهش با رویکرد کیفی و با استفاده از تحلیل مضمون استقرایی انجام شد. مشارکت‌کنندگان شامل ۲۴ شهروند بزرگسال ساکن تهران بودند که به روش نمونه‌گیری هدفمند با حداکثر تنوع از نظر جنسیت، سن، وضعیت تأهل، تحصیلات، شغل و تجربه ابتلا یا سوگ ناشی از کووید-۱۹ انتخاب شدند. داده‌ها صرفاً از طریق مصاحبه‌های نیمه‌ساختاریافته انفرادی گردآوری شد. مصاحبه‌ها تا دستیابی به اشباع نظری ادامه یافت؛ اشباع اولیه در مصاحبه بیست‌ویکم حاصل شد و سه مصاحبه تکمیلی عدم ظهور مفهوم جدید را تأیید کرد. مصاحبه‌های ضبط‌شده به‌صورت واژه‌به‌واژه پیاده‌سازی و با نرم‌افزار NVivo سازمان‌دهی شدند. تحلیل داده‌ها بر اساس مراحل آشنایی با داده‌ها، تولید کدهای اولیه، تشکیل مضامین، بازبینی مضامین، تعریف و نام‌گذاری مضامین و تدوین گزارش انجام گرفت. برای افزایش اعتبار یافته‌ها از بازبینی مشارکت‌کنندگان، مرور همتایان، ثبت مسیر تصمیم‌گیری تحلیلی و نمونه‌گیری با حداکثر تنوع استفاده شد. تحلیل مصاحبه‌ها به شناسایی پنج طبقه اصلی منجر شد: «تداوم ناامنی روانی و اضطراب آینده»، «فرسایش و بازآرایی روابط اجتماعی»، «تثبیت رفتارهای اجتنابی و زیست دیجیتال»، «تشدید نابرابری‌های اقتصادی و روان‌شناختی» و «رشد پس از بحران و بازسازی منابع سازگاری». مشارکت‌کنندگان از نگرانی پایدار درباره بیماری، مرگ، آینده اقتصادی، کاهش اعتماد اجتماعی، محدودشدن روابط چهره‌به‌چهره، وابستگی بیشتر به فضای مجازی، اختلال خواب، کاهش انگیزه و احساس خستگی روانی سخن گفتند. در مقابل، بخشی از آنان به تقویت خودمراقبتی، بازنگری در اولویت‌های زندگی، اهمیت‌یافتن روابط نزدیک و افزایش آمادگی برای مواجهه با بحران‌های آینده اشاره کردند. یافته‌ها نشان داد پایان وضعیت اضطراری به معنای پایان پیامدهای روانی و اجتماعی همه‌گیری نیست و سلامت روان در جامعه پساکرونا تحت تأثیر تعامل میان تجربه بیماری و سوگ، ناامنی اقتصادی، تغییر الگوهای ارتباطی، اعتماد نهادی و منابع فردی و اجتماعی قرار دارد. بنابراین، سیاست‌های پساکرونا باید از مداخلات کوتاه‌مدت و فردمحور فراتر رفته و بر خدمات سلامت روان جامعه‌محور، بازسازی پیوندهای اجتماعی، حمایت از گروه‌های آسیب‌پذیر، سواد رسانه‌ای، غربالگری فعال و تقویت تاب‌آوری جمعی متمرکز شوند.</p> https://jbssmh.com/index.php/jbssmh/article/download/32/18