مطالعات رفتاری و اجتماعی در سلامت روان 2 پیاپی 8 1405 04 01 Designing a Primary Prevention Framework for Mental Disorders Based on the Social Determinants of Health طراحی چارچوب پیشگیری اولیه از اختلالات روانی بر اساس عوامل اجتماعی تعیین‌کننده سلامت 60 79 FA محمد احمدی گروه علوم شناختی، دانشگاه تهران، تهران، ایران زهرا حسینی گروه علوم شناختی، دانشگاه تهران، تهران، ایران حسن کریمی گروه علوم شناختی، دانشگاه تهران، تهران، ایران Journal Article <p>This study aimed to develop a context-sensitive framework for the primary prevention of mental disorders by identifying and organizing the social determinants of health relevant to Tehran. This qualitative study employed conventional content analysis. The participants were 24 professionals and stakeholders in psychology and psychiatry, public and social health, social work, health policy, education, urban management, and Tehran-based nongovernmental organizations. They were recruited through purposive sampling with maximum variation. Data were collected exclusively through individual semi-structured interviews. Interviews continued until theoretical saturation was achieved; initial saturation occurred after the twenty-first interview, followed by three additional interviews to ensure conceptual sufficiency. All interviews were audio-recorded, transcribed verbatim, and analyzed through an inductive content-analysis process. NVivo software was used to manage the transcripts, conduct coding, compare emerging concepts, and organize categories. Credibility and trustworthiness were enhanced through participant checking, peer review, prolonged engagement with the data, maximum variation, thick description, and maintenance of an audit trail. Data analysis generated five main categories, 18 subcategories, and 72 initial codes. The main categories were “economic security and distributive justice,” “empowered families and a healthy start to life,” “social capital, belonging, and civic participation,” “healthy living, educational, and occupational environments,” and “integrated governance and preventive mental-health infrastructure.” Participants emphasized that effective primary prevention requires the simultaneous implementation of social protection, family support, violence and discrimination reduction, safe urban development, mental-health literacy, accessible community resources, and intersectoral governance. They also highlighted that universal interventions should be proportionately intensified for socioeconomically disadvantaged groups and high-risk neighborhoods. Primary prevention of mental disorders cannot be reduced to individual skills training, screening, or clinical service provision. It requires coordinated action on the conditions in which people are born, grow, study, work, form relationships, and age. The proposed framework combines universal, proportionate, place-based, and life-course interventions. It may provide a foundation for intersectoral mental-health policies, municipal prevention programs, resource allocation, and the development of measurable indicators for evaluating primary prevention in Iran.</p> <p>پژوهش حاضر با هدف طراحی چارچوبی زمینه‌محور برای پیشگیری اولیه از اختلالات روانی بر اساس شناسایی و سازمان‌دهی عوامل اجتماعی تعیین‌کننده سلامت در شهر تهران انجام شد. این پژوهش با رویکرد کیفی و روش تحلیل محتوای قراردادی انجام شد. مشارکت‌کنندگان شامل ۲۴ نفر از متخصصان روان‌شناسی و روان‌پزشکی، سلامت عمومی و اجتماعی، مددکاری اجتماعی، سیاست‌گذاری سلامت، آموزش، مدیریت شهری و سازمان‌های مردم‌نهاد فعال در تهران بودند که با نمونه‌گیری هدفمند و حداکثر تنوع انتخاب شدند. داده‌ها فقط از طریق مصاحبه‌های نیمه‌ساختاریافته فردی گردآوری شد. مصاحبه‌ها تا دستیابی به اشباع نظری ادامه یافت؛ اشباع اولیه در مصاحبه بیست‌ویکم حاصل شد و سه مصاحبه دیگر برای اطمینان از کفایت مفهومی انجام گرفت. مصاحبه‌ها ضبط، واژه‌به‌واژه پیاده‌سازی و با استفاده از تحلیل محتوای استقرایی تحلیل شدند. مدیریت، کدگذاری، مقایسه مستمر و سازمان‌دهی داده‌ها با نرم‌افزار NVivo انجام شد. برای افزایش اعتمادپذیری یافته‌ها از بازبینی مشارکت‌کنندگان، بررسی همتایان، توصیف غنی زمینه، ثبت مسیر تصمیم‌گیری و تنوع‌بخشی به مشارکت‌کنندگان استفاده شد. تحلیل مصاحبه‌ها به استخراج ۵ طبقه اصلی، ۱۸ زیرطبقه و ۷۲ کد اولیه انجامید. طبقات اصلی شامل «امنیت اقتصادی و عدالت توزیعی»، «خانواده توانمند و آغاز سالم زندگی»، «سرمایه اجتماعی، تعلق و مشارکت اجتماعی»، «محیط‌های سالم زندگی، آموزش و کار» و «حکمرانی یکپارچه و زیرساخت پیشگیرانه سلامت روان» بود. یافته‌ها نشان دادند که پیشگیری اولیه زمانی اثربخش است که حمایت‌های اقتصادی و اجتماعی، تقویت خانواده، کاهش خشونت و تبعیض، توسعه فضاهای شهری ایمن، ارتقای سواد سلامت روان و هماهنگی بین‌بخشی به‌صورت هم‌زمان و متناسب با شدت محرومیت اجرا شوند. پیشگیری اولیه از اختلالات روانی نباید به آموزش مهارت‌های فردی یا ارائه خدمات بالینی محدود شود، بلکه مستلزم تغییر در شرایطی است که افراد در آن متولد می‌شوند، رشد می‌کنند، تحصیل می‌کنند، کار می‌کنند و زندگی روزمره خود را می‌گذرانند. چارچوب پیشنهادی بر ترکیب مداخلات همگانی، متناسب با سطح آسیب‌پذیری و مبتنی بر مکان تأکید دارد و می‌تواند مبنایی برای سیاست‌گذاری بین‌بخشی، تدوین برنامه‌های شهری و طراحی شاخص‌های ارزیابی پیشگیری اولیه در ایران باشد.</p> https://jbssmh.com/index.php/jbssmh/article/download/58/52