مطالعات رفتاری و اجتماعی در سلامت روان 2 پیاپی 7 1405 02 01 Acceptance- and Commitment-Based Interventions for Improving Psychological Flexibility: The Role of Social Factors مداخلات مبتنی بر پذیرش و تعهد در بهبود انعطاف‌پذیری روان‌شناختی: نقش عوامل اجتماعی 81 101 FA مینا محمدیان گروه مشاوره خانواده، دانشگاه شیراز، شیراز، ایران مهدی رضوی‌پور گروه مشاوره خانواده، دانشگاه شیراز، شیراز، ایران لیلا هاشمی گروه مشاوره خانواده، دانشگاه شیراز، شیراز، ایران Journal Article <p>This study aimed to explain how recipients of Acceptance and Commitment Therapy perceived the role of social factors in the development and maintenance of psychological flexibility. An interpretive qualitative design using reflexive thematic analysis was employed. Participants were 24 adults living in Tehran who had completed at least eight sessions of an individual- or group-based Acceptance and Commitment Therapy intervention. Purposive maximum-variation sampling was used to obtain diversity in gender, age, marital status, educational attainment, employment status, presenting concerns, and intervention format. Data were collected through individual semi-structured interviews lasting between 45 and 75 minutes. The interview guide explored perceived changes after the intervention, the influence of family and interpersonal relationships, social norms, economic and occupational conditions, experiences of stigma, and factors facilitating or obstructing values-based action. Meaning saturation was reached after the twenty-first interview, and three additional interviews were conducted to confirm analytical sufficiency. Interviews were audio-recorded, transcribed verbatim, anonymized, and organized and coded using NVivo software. Credibility and dependability were enhanced through participant validation, peer review of coding decisions, constant comparison, reflexive memo writing, maximum-variation sampling, and maintenance of an analytical audit trail. Five main categories were generated: relational support and interpersonal safety as foundations for acceptance; social norms, stigma, and evaluative pressure; economic and occupational pressures restricting opportunities for flexibility; group processes and the therapeutic alliance as a social laboratory for flexibility; and social resources supporting committed action. Supportive relationships increased participants’ willingness to experience difficult thoughts and emotions without avoidance, whereas criticism, controlling relationships, mental health stigma, social comparison, gendered expectations, financial insecurity, and workplace demands impeded the everyday use of ACT skills. Group belonging, normalization of distress, observing peers’ progress, interpersonal accountability, and participation in value-consistent social activities were described as mechanisms that sustained behavioral change. Psychological flexibility emerged as a contextually embedded capacity rather than an exclusively intrapersonal attribute. ACT processes were more likely to generalize beyond therapy when participants experienced relational safety, accessible social resources, and realistic opportunities for values-based behavior. Integrating social-context assessment, culturally responsive metaphors, family or peer involvement, and attention to structural constraints may therefore strengthen the relevance, equity, and durability of acceptance- and commitment-based interventions.</p> <p>پژوهش حاضر با هدف تبیین تجربه زیسته دریافت‌کنندگان مداخلات مبتنی بر پذیرش و تعهد از نقش عوامل اجتماعی در شکل‌گیری و تداوم انعطاف‌پذیری روان‌شناختی انجام شد. این پژوهش با رویکرد کیفی و با استفاده از تحلیل مضمون بازاندیشانه انجام شد. مشارکت‌کنندگان شامل ۲۴ بزرگسال ساکن تهران بودند که دست‌کم هشت جلسه مداخله فردی یا گروهی مبتنی بر درمان پذیرش و تعهد را طی کرده بودند. نمونه‌گیری به‌صورت هدفمند و با حداکثر تنوع از نظر جنسیت، سن، وضعیت تأهل، تحصیلات و وضعیت شغلی انجام شد. داده‌ها از طریق مصاحبه‌های نیمه‌ساختاریافته ۴۵ تا ۷۵ دقیقه‌ای گردآوری شدند. اشباع نظری و معنایی در مصاحبه بیست‌ویکم حاصل شد و سه مصاحبه دیگر برای اطمینان از کفایت داده‌ها انجام گرفت. مصاحبه‌ها پس از پیاده‌سازی کلمه‌به‌کلمه در نرم‌افزار NVivo سازمان‌دهی و کدگذاری شدند. اعتبار یافته‌ها با استفاده از بازبینی مشارکت‌کنندگان، مرور همتایان، یادداشت‌نویسی بازاندیشانه، مقایسه مستمر داده‌ها و ثبت مسیر تحلیل تقویت شد. تحلیل داده‌ها به استخراج پنج مقوله اصلی منجر شد: «حمایت رابطه‌ای و امنیت بین‌فردی به‌عنوان بستر پذیرش»، «هنجارهای اجتماعی، انگ و فشار ارزیابی»، «فشارهای اقتصادی و شغلی و محدودیت فرصت برای انعطاف»، «فرایندهای گروهی و اتحاد درمانی به‌عنوان آزمایشگاه اجتماعی انعطاف» و «منابع اجتماعی پشتیبان کنش متعهدانه». مشارکت‌کنندگان بیان کردند که همدلی خانواده، پذیرش از سوی دوستان و ارتباط امن با درمانگر، تمایل آنان را برای مواجهه با تجربه‌های دشوار افزایش داده است. در مقابل، انگ سلامت روان، مقایسه اجتماعی، انتظارات جنسیتی، ناامنی شغلی، فشار اقتصادی و روابط کنترل‌گر مانع انتقال آموخته‌های درمان به زندگی روزمره می‌شدند. تجربه تعلق گروهی، مشاهده تغییر دیگران، پاسخ‌گویی بین‌فردی و مشارکت در فعالیت‌های جمعی ارزش‌محور، تداوم کنش متعهدانه را تسهیل می‌کرد. یافته‌ها نشان دادند که انعطاف‌پذیری روان‌شناختی صرفاً یک توانمندی درون‌فردی نیست، بلکه در تعامل میان مهارت‌های پذیرش و گسلش شناختی با کیفیت روابط، هنجارهای فرهنگی، منابع اقتصادی، محیط کار و فرصت‌های مشارکت اجتماعی شکل می‌گیرد. بنابراین، اثربخشی پایدار ACT مستلزم توجه هم‌زمان به فرایندهای فردی و شرایط اجتماعی زندگی مراجعان است.</p> https://jbssmh.com/index.php/jbssmh/article/download/51/45