مطالعات رفتاری و اجتماعی در سلامت روان 1 پیاپی 5 1404 10 01 The Role of Organizational Culture in Preventing Mental Health Problems in Complex Work Environments نقش فرهنگ سازمانی در پیشگیری از مشکلات سلامت روان در محیط‌های کاری پیچیده 82 99 FA حسن صالحی گروه روان‌شناسی عمومی، دانشگاه اصفهان، اصفهان، ایران لیلا طاهری گروه روان‌شناسی عمومی، دانشگاه اصفهان، اصفهان، ایران Journal Article <p>This study aimed to explain the role of organizational culture and identify cultural mechanisms contributing to the prevention of employee mental health problems in complex work environments. This qualitative study employed an inductive thematic analysis approach. The participants were 24 employees, professionals, middle managers, and senior managers recruited from technology, financial, healthcare, industrial, and public service organizations in Tehran, Iran. Participants were selected through purposive maximum-variation sampling. Data were collected exclusively through individual semi-structured interviews lasting approximately 45–75 minutes. The interviews explored participants’ experiences of organizational values, behavioral norms, managerial practices, interpersonal relationships, workload pressures, responses to psychological distress, and organizational support systems. Theoretical saturation was reached during the twenty-first interview, after which three additional interviews were conducted to confirm the stability and completeness of the emerging categories. Interviews were transcribed verbatim, anonymized, coded, and analyzed using NVivo 14. Credibility and dependability were enhanced through participant checking, peer review, constant comparison, maintenance of an analytical audit trail, and documentation of coding decisions. Five main categories were identified: “supportive leadership and genuine prioritization of mental health,” “psychological safety and normalization of conversations about distress,” “organizational justice, transparency, and predictability,” “realistic workload regulation, flexibility, and protection of work–life boundaries,” and “social support, collective learning, and responsive employee-care systems.” Participants indicated that a preventive organizational culture develops when concern for mental health is reflected in routine decisions, resource allocation, managerial conduct, job design, performance expectations, and responses to employee difficulties rather than being confined to symbolic or short-term wellness programs. Organizational culture can function as an upstream preventive infrastructure by reducing stigma, facilitating employee voice and early help-seeking, balancing job demands and resources, strengthening organizational justice, and creating reliable pathways for support. In complex workplaces, sustainable prevention requires moving beyond individual resilience programs toward a systemic approach that embeds psychological health in leadership accountability, human resource policies, work design, communication practices, and organizational governance.</p> <p>پژوهش حاضر با هدف تبیین نقش فرهنگ سازمانی و شناسایی سازوکارهای فرهنگی مؤثر در پیشگیری از مشکلات سلامت روان کارکنان در محیط‌های کاری پیچیده انجام شد. این مطالعه با رویکرد کیفی و روش تحلیل مضمون استقرایی انجام شد. مشارکت‌کنندگان شامل 24 نفر از کارکنان، کارشناسان و مدیران سازمان‌های فناوری، مالی، درمانی، صنعتی و خدمات عمومی شهر تهران بودند که با نمونه‌گیری هدفمند و با حداکثر تنوع انتخاب شدند. داده‌ها صرفاً از طریق مصاحبه‌های نیمه‌ساختاریافته فردی گردآوری شد. مصاحبه‌ها بین 45 تا 75 دقیقه ادامه یافت و پرسش‌ها بر تجربه مشارکت‌کنندگان از ارزش‌ها، هنجارها، رفتارهای مدیریتی، تعاملات کاری، شیوه مواجهه با فشار روانی و حمایت‌های سازمانی متمرکز بود. اشباع نظری در مصاحبه بیست‌ویکم حاصل شد و سه مصاحبه تکمیلی برای اطمینان از تثبیت مقوله‌ها انجام گرفت. داده‌ها پس از پیاده‌سازی واژه‌به‌واژه، با استفاده از نرم‌افزار NVivo 14 کدگذاری و تحلیل شدند. اعتبار یافته‌ها از طریق بازبینی مشارکت‌کنندگان، مرور همتایان، ثبت مسیر تحلیل و مقایسه مستمر کدها تقویت شد. تحلیل مصاحبه‌ها به استخراج پنج مقوله اصلی منجر شد: «رهبری حمایتگر و اولویت‌بخشی واقعی به سلامت روان»، «امنیت روان‌شناختی و عادی‌سازی گفت‌وگو درباره فشار روانی»، «عدالت، شفافیت و قابلیت پیش‌بینی سازمانی»، «تنظیم واقع‌بینانه بارکاری، انعطاف و حفاظت از مرزهای زندگی» و «حمایت اجتماعی، یادگیری جمعی و نظام پاسخ‌گوی مراقبت از کارکنان». مشارکت‌کنندگان تأکید کردند که فرهنگ پیشگیرانه زمانی شکل می‌گیرد که سلامت روان در تصمیم‌های روزمره، تخصیص منابع، رفتار مدیران، طراحی شغل و شیوه ارزیابی عملکرد منعکس شود، نه اینکه صرفاً به برنامه‌های رفاهی مقطعی محدود بماند. یافته‌ها نشان داد فرهنگ سازمانی می‌تواند به‌عنوان یک زیرساخت پیشگیرانه عمل کند و از طریق کاهش انگ، افزایش امکان اظهارنظر، تعدیل تقاضاهای شغلی، تقویت عدالت و تسهیل دسترسی زودهنگام به حمایت، احتمال فرسودگی، اضطراب، انزوای شغلی و کناره‌گیری روان‌شناختی را کاهش دهد. در محیط‌های پیچیده، پیشگیری پایدار مستلزم گذار از مداخلات فردمحور به رویکردی نظام‌مند است که سلامت روان را در رهبری، سیاست‌گذاری منابع انسانی، طراحی کار و پاسخ‌گویی مدیریتی نهادینه کند.</p> https://jbssmh.com/index.php/jbssmh/article/download/47/33