مطالعات رفتاری و اجتماعی در سلامت روان 1 پیاپی 5 1404 10 01 Positive Organizational Behavior and Employee Mental Health: Exploring the Roles of Psychological Capital and Meaning in Work رفتار سازمانی مثبت‌گرا و سلامت روان کارکنان: بررسی نقش سرمایه روان‌شناختی و معنا در کار 42 62 FA سارا حسینی گروه روان‌شناسی عمومی، دانشگاه خوارزمی، تهران، ایران امیر کریمی گروه روان‌شناسی عمومی، دانشگاه خوارزمی، تهران، ایران رضا محمدی گروه روان‌شناسی عمومی، دانشگاه خوارزمی، تهران، ایران Journal Article <p>This study aimed to explain employees’ experiences of how positive organizational behavior influences their mental health, with particular emphasis on the roles of psychological capital and meaning in work. This qualitative study employed an inductive thematic analysis approach. Participants were 24 employees working in public, semi-public, and private organizations in Tehran, Iran, who were recruited through purposive maximum-variation sampling. Eligibility criteria included full-time employment, at least three years of work experience, and willingness to describe work-related experiences. Data were collected exclusively through individual semi-structured interviews lasting between 45 and 75 minutes. Theoretical saturation was achieved during the twenty-first interview, and three additional interviews were conducted to confirm data adequacy. Interviews were transcribed verbatim, coded, organized, and analyzed using NVivo 15 in accordance with the stages of thematic analysis. Credibility and trustworthiness were enhanced through participant checking, peer review, maximum variation, maintenance of an audit trail, reflexive analysis, and rich contextual description. Analysis of 417 initial codes generated 63 concepts, 16 subcategories, and five main categories: “supportive and human-centered organizational infrastructure,” “activation of psychological capital resources,” “construction of meaning through work,” “protection and restoration of mental health,” and “reciprocal cycles of resources, meaning, and boundary conditions.” Participants described supportive leadership, organizational justice, recognition, psychological safety, and participation in decision-making as important antecedents of hope, self-efficacy, optimism, and resilience. Psychological capital strengthened coping with occupational demands, whereas perceived social contribution, alignment between work and personal values, professional growth, and belonging enhanced meaningfulness. The interaction between psychological capital and meaning in work was associated with reduced emotional exhaustion, anxiety, helplessness, and turnover intentions. Positive organizational behavior protects employee mental health when it is embedded in leadership practices, job design, organizational justice, interpersonal relationships, and human resource systems rather than being restricted to motivational slogans. Psychological capital and meaning in work are not exclusively individual attributes; they are dynamic resources shaped by organizational conditions and capable of reinforcing one another. Sustainable workplace mental health therefore requires integrated interventions at individual, job, managerial, team, and organizational levels.</p> <p>این پژوهش با هدف تبیین تجربه کارکنان از چگونگی تأثیر رفتار سازمانی مثبت‌گرا بر سلامت روان آنان، با تمرکز بر نقش سرمایه روان‌شناختی و معنا در کار، انجام شد. پژوهش حاضر با رویکرد کیفی و روش تحلیل مضمون استقرایی انجام شد. مشارکت‌کنندگان شامل ۲۴ نفر از کارکنان سازمان‌های دولتی، عمومی و خصوصی شهر تهران بودند که به روش نمونه‌گیری هدفمند با حداکثر تنوع انتخاب شدند. معیارهای ورود شامل اشتغال تمام‌وقت، داشتن حداقل سه سال سابقه کار و تمایل به بیان تجربه‌های مرتبط با محیط کار بود. داده‌ها صرفاً از طریق مصاحبه‌های نیمه‌ساختاریافته انفرادی گردآوری شدند. مدت مصاحبه‌ها بین ۴۵ تا ۷۵ دقیقه بود. اشباع نظری در مصاحبه بیست‌ویکم حاصل شد و سه مصاحبه دیگر برای اطمینان از کفایت داده‌ها انجام گرفت. مصاحبه‌ها پس از پیاده‌سازی کلمه‌به‌کلمه، با استفاده از نرم‌افزار NVivo 15 و مطابق مراحل تحلیل مضمون کدگذاری و تحلیل شدند. اعتبار یافته‌ها از طریق بازبینی مشارکت‌کنندگان، بررسی همتایان، تنوع نمونه، ثبت مسیر تحلیل و توصیف غنی زمینه تأمین شد. تحلیل ۴۱۷ کد اولیه به شناسایی ۶۳ مفهوم، ۱۶ زیرمقوله و پنج مقوله اصلی منجر شد: «زیرساخت سازمانی حمایتگر و انسان‌محور»، «فعال‌شدن منابع سرمایه روان‌شناختی»، «ساخته‌شدن معنا در تجربه کار»، «حفاظت و بازسازی سلامت روان» و «چرخه متقابل منابع، معنا و شرایط مرزی». مشارکت‌کنندگان رهبری حمایتگر، عدالت، قدردانی، امنیت روان‌شناختی و مشارکت در تصمیم‌گیری را زمینه‌های شکل‌گیری امید، خودکارآمدی، خوش‌بینی و تاب‌آوری می‌دانستند. سرمایه روان‌شناختی توانایی مقابله با فشارهای شغلی را افزایش می‌داد، درحالی‌که ادراک اثرگذاری اجتماعی، هماهنگی کار با ارزش‌های فردی و فرصت رشد، تجربه معنا را تقویت می‌کرد. تعامل این دو سازه با کاهش فرسودگی، نگرانی، درماندگی و تمایل به ترک شغل همراه بود. رفتار سازمانی مثبت‌گرا زمانی از سلامت روان کارکنان حمایت می‌کند که از سطح شعارهای انگیزشی فراتر رفته و در ساختار رهبری، عدالت، روابط، طراحی شغل و شیوه‌های منابع انسانی نهادینه شود. سرمایه روان‌شناختی و معنا در کار، منابع فردی جدا از محیط نیستند، بلکه در تعامل با بستر سازمانی شکل می‌گیرند و یکدیگر را تقویت می‌کنند. بنابراین، مداخلات هم‌زمان در سطح فرد، شغل، مدیر و سازمان برای دستیابی به سلامت روان پایدار ضروری است.</p> https://jbssmh.com/index.php/jbssmh/article/download/45/31