مطالعات رفتاری و اجتماعی در سلامت روان 1 پیاپی 4 1404 08 01 The Role of Self-Compassion and Mindfulness in Modifying Maladaptive Behaviors Related to Mental Health نقش خودشفقتی و ذهن‌آگاهی در اصلاح رفتارهای ناسازگار مرتبط با سلامت روان 22 41 FA مریم ابراهیمی گروه روان‌شناسی سلامت، دانشگاه شهید چمران اهواز، اهواز، ایران یاسر رستمی گروه روان‌شناسی سلامت، دانشگاه شهید چمران اهواز، اهواز، ایران مهسا زارع گروه روان‌شناسی سلامت، دانشگاه شهید چمران اهواز، اهواز، ایران Journal Article <p>This study aimed to explain individuals’ lived experiences of how self-compassion and mindfulness contribute to identifying, interrupting, and modifying maladaptive behaviors that directly or indirectly undermine mental health. A qualitative descriptive-interpretive design was employed. The participants were 20 adults living in Tehran who reported recurrent mental health-related maladaptive behaviors, including rumination, experiential avoidance, procrastination, social withdrawal, emotional eating, excessive digital-media use, neglect of self-care, or impulsive interpersonal reactions. All participants had at least three months of experience practicing mindfulness, self-compassion, or both. Participants were selected through purposive maximum-variation sampling. Data were collected exclusively through individual semi-structured interviews. Data collection and analysis proceeded concurrently. Theoretical and meaning saturation was reached after the eighteenth interview, followed by two confirmatory interviews. Interviews were transcribed verbatim and analyzed using inductive thematic analysis. NVivo version 14 was used to organize transcripts, codes, analytic memos, subcategories, and themes. Credibility was strengthened through member reflection, peer review of coding, maximum variation, reflexive documentation, and maintenance of an audit trail. The analysis generated 412 initial codes, 68 focused codes, 14 subcategories, and four main categories: “interrupting automatic behavioral cycles through present-moment awareness,” “replacing self-criticism and shame with compassionate self-responding,” “enhancing distress tolerance and adaptive emotion regulation,” and “reconstructing self-care, relationships, and value-consistent choices.” Participants described mindfulness as creating a pause between internal triggers and behavioral reactions, thereby enabling them to recognize bodily sensations, emotions, thoughts, urges, and situational cues before acting. Self-compassion reduced punitive self-talk and prevented occasional lapses from developing into cycles of shame, hopelessness, and behavioral repetition. The interaction of mindfulness and self-compassion was associated with greater help-seeking, flexible accountability, self-care, and a quicker return to adaptive behavior following setbacks. Mindfulness appeared to modify maladaptive behavior primarily through nonreactive awareness, attentional regulation, and early recognition of triggers, whereas self-compassion facilitated change by reducing self-criticism, isolation, and fear of failure. Their combined use may constitute a transdiagnostic pathway for improving emotion regulation and modifying maladaptive coping patterns. Mindfulness and self-compassion should nevertheless be taught in culturally responsive and clinically appropriate ways and should not be treated as universal substitutes for comprehensive psychological or psychiatric care.</p> <p>پژوهش حاضر با هدف تبیین تجربه زیسته افراد از نقش خودشفقتی و ذهن‌آگاهی در شناسایی، توقف و اصلاح رفتارهای ناسازگاری انجام شد که به شکل مستقیم یا غیرمستقیم سلامت روان آنان را تهدید می‌کردند. این پژوهش با رویکرد کیفی و طرح توصیفی ـ تفسیری انجام شد. مشارکت‌کنندگان شامل 20 نفر از بزرگسالان ساکن شهر تهران بودند که سابقه رفتارهای ناسازگار مرتبط با سلامت روان، از جمله نشخوار فکری، اجتناب، تعلل‌ورزی، انزوای اجتماعی، پرخوری هیجانی، استفاده افراطی از فضای مجازی، غفلت از خودمراقبتی یا واکنش‌های تکانشی داشتند و دست‌کم سه ماه تجربه تمرین ذهن‌آگاهی یا خودشفقتی را گزارش کردند. نمونه‌گیری به‌صورت هدفمند و با حداکثر تنوع انجام شد. داده‌ها از طریق مصاحبه‌های نیمه‌ساختاریافته گردآوری شدند. اشباع نظری در مصاحبه هجدهم حاصل شد و دو مصاحبه تکمیلی برای اطمینان از اشباع انجام گرفت. مصاحبه‌ها پس از پیاده‌سازی، با روش تحلیل مضمون استقرایی و با استفاده از نرم‌افزار NVivo نسخه 14 تحلیل شدند. تحلیل داده‌ها به استخراج 412 کد اولیه، 68 کد متمرکز، 14 زیرمقوله و چهار مقوله اصلی منجر شد. مقوله‌های اصلی عبارت بودند از: «گسستن چرخه رفتارهای خودکار از طریق آگاهی لحظه‌ای»، «جایگزینی خودانتقادی و شرم با مواجهه مهربانانه با خود»، «افزایش تحمل پریشانی و تنظیم سازگارانه هیجان» و «بازسازی خودمراقبتی، روابط و انتخاب‌های همسو با ارزش‌ها». مشارکت‌کنندگان بیان کردند که ذهن‌آگاهی فاصله‌ای میان تکانه و عمل ایجاد کرده و خودشفقتی از تبدیل لغزش‌های رفتاری به چرخه‌های شرم، سرزنش و تکرار رفتار ناسازگار جلوگیری کرده است. هم‌افزایی این دو ظرفیت، به افزایش کمک‌خواهی، مسئولیت‌پذیری انعطاف‌پذیر و بازگشت سریع‌تر به رفتارهای سالم منجر شده بود. یافته‌ها نشان دادند که ذهن‌آگاهی عمدتاً از طریق افزایش مشاهده غیرواکنشی، تشخیص محرک‌ها و توقف رفتارهای خودکار عمل می‌کند، در حالی که خودشفقتی با کاهش خودانتقادی، انزوا و ترس از شکست، زمینه لازم را برای تغییر پایدار فراهم می‌سازد. ترکیب این دو فرایند می‌تواند به‌عنوان یک سازوکار فراتشخیصی در اصلاح رفتارهای ناسازگار و ارتقای سلامت روان مورد استفاده قرار گیرد. بااین‌حال، آموزش این مهارت‌ها باید متناسب با ویژگی‌های فردی و فرهنگی، در کنار ارزیابی بالینی و سایر مداخلات موردنیاز ارائه شود.</p> https://jbssmh.com/index.php/jbssmh/article/download/38/24