مطالعات رفتاری و اجتماعی در سلامت روان 1 پیاپی 3 1404 06 01 The Role of Emotion Regulation and Psychological Flexibility in the Development of Positive Health Behaviors نقش تنظیم هیجان و انعطاف‌پذیری روان‌شناختی در شکل‌گیری رفتارهای سلامت مثبت 63 82 FA سعید صالحی گروه روان‌شناسی سلامت، دانشگاه شهید بهشتی، تهران، ایران. فاطمه طاهری گروه روان‌شناسی سلامت، دانشگاه شهید بهشتی، تهران، ایران Journal Article <p>This study aimed to explain how emotion regulation and psychological flexibility contribute to the initiation, maintenance, and recovery of positive health behaviors among adults living in Tehran. This qualitative study was conducted using thematic analysis. The participants were 24 adults residing in Tehran who were selected through purposive maximum-variation sampling. Eligibility required sustained experience with at least three positive health behaviors, including regular physical activity, balanced nutrition, adequate sleep, stress management, or engagement in preventive health care. Data were collected exclusively through in-depth semi-structured interviews. Sampling continued until theoretical saturation was reached; preliminary saturation occurred after the twenty-first interview, and three additional interviews were conducted to confirm the stability and comprehensiveness of the emerging categories. The interviews were transcribed verbatim and analyzed using the six-phase thematic analysis process with the assistance of NVivo 14 software. Credibility and trustworthiness were enhanced through participant checking, peer review, reflexive memoing, maintenance of an audit trail, maximum-variation sampling, and detailed documentation of analytical decisions. Five main categories were identified: “emotional awareness and a regulatory pause,” “adaptive emotion management and interruption of unhealthy compensatory cycles,” “value orientation and committed action,” “flexible planning and nonjudgmental recovery from lapses,” and “social regulation and the creation of a health-supportive environment.” Participants described emotional recognition, acceptance of unpleasant internal experiences, cognitive distancing from discouraging thoughts, linkage of daily actions to personally meaningful values, flexible adjustment of behavioral plans, and compassionate responses to setbacks as central mechanisms supporting positive health behaviors. In contrast, emotional avoidance, all-or-nothing thinking, excessive self-criticism, and rigid behavioral standards were associated with emotional eating, sleep disruption, reduced physical activity, and abandonment of self-care routines. Emotion regulation and psychological flexibility appear to function as complementary mechanisms that help transform health-related intentions into sustained action. Emotion regulation reduces impulsive and compensatory reactions, whereas psychological flexibility enables individuals to continue value-consistent behaviors despite distressing emotions, discouraging thoughts, fatigue, and environmental barriers. Health-promotion programs should therefore move beyond the provision of information and behavioral prescriptions. They should incorporate emotional awareness, acceptance, cognitive defusion, self-compassion, values clarification, flexible action planning, and relapse-recovery skills to strengthen the long-term maintenance of healthy lifestyles.</p> <p>پژوهش حاضر با هدف تبیین نقش تنظیم هیجان و انعطاف‌پذیری روان‌شناختی در شکل‌گیری، تداوم و بازیابی رفتارهای سلامت مثبت در میان بزرگسالان شهر تهران انجام شد. این پژوهش با رویکرد کیفی و با استفاده از تحلیل مضمون انجام شد. مشارکت‌کنندگان شامل ۲۴ بزرگسال ساکن شهر تهران بودند که به روش نمونه‌گیری هدفمند با حداکثر تنوع انتخاب شدند. معیار اصلی ورود، داشتن تجربه مستمر در انجام دست‌کم سه رفتار سلامت مثبت، از جمله فعالیت بدنی منظم، تغذیه متعادل، رعایت الگوی خواب مناسب، مدیریت استرس یا پیگیری مراقبت‌های پیشگیرانه بود. داده‌ها از طریق مصاحبه‌های نیمه‌ساختاریافته عمیق گردآوری شد. نمونه‌گیری تا رسیدن به اشباع نظری ادامه یافت؛ به‌گونه‌ای که اشباع اولیه در مصاحبه بیست‌ویکم حاصل شد و سه مصاحبه تکمیلی برای اطمینان از تثبیت مقوله‌ها انجام گرفت. مصاحبه‌ها پس از پیاده‌سازی واژه‌به‌واژه، با استفاده از نرم‌افزار NVivo 14 و بر اساس فرایند شش‌مرحله‌ای تحلیل مضمون کدگذاری و تحلیل شدند. برای افزایش اعتبار یافته‌ها از بازبینی مشارکت‌کنندگان، مرور همتایان، یادداشت‌های تأملی، ثبت مسیر تحلیل و نمونه‌گیری با حداکثر تنوع استفاده شد. تحلیل داده‌ها به استخراج پنج مقوله اصلی منجر شد: «آگاهی هیجانی و ایجاد مکث تنظیمی»، «مدیریت سازگارانه هیجان و قطع چرخه رفتارهای جبرانی ناسالم»، «ارزش‌محوری و اقدام متعهدانه»، «انعطاف در برنامه‌ریزی و بازگشت بدون خودسرزنشی» و «تنظیم اجتماعی و طراحی محیط حامی سلامت». مشارکت‌کنندگان بیان کردند که تشخیص به‌موقع حالات هیجانی، پذیرش هیجان‌های ناخوشایند، فاصله‌گیری از افکار بازدارنده، پیوند رفتارهای روزانه با ارزش‌های شخصی، انعطاف در شیوه اجرای برنامه و برخورد حمایتگرانه با لغزش‌ها، احتمال تداوم رفتارهای سلامت مثبت را افزایش می‌دهد. در مقابل، اجتناب هیجانی، تفکر همه‌یاهیچ، خودانتقادی و برنامه‌های خشک، زمینه قطع فعالیت بدنی، غذا خوردن هیجانی، بی‌نظمی خواب و کنار گذاشتن مراقبت از خود را فراهم می‌کرد. تنظیم هیجان و انعطاف‌پذیری روان‌شناختی، دو فرایند مکمل در تبدیل قصد سلامت به رفتار پایدار محسوب می‌شوند. تنظیم هیجان از واکنش‌های تکانشی و جبرانی جلوگیری می‌کند و انعطاف‌پذیری روان‌شناختی به افراد امکان می‌دهد با وجود هیجان‌ها، افکار و موانع نامطلوب، رفتارهای همسو با ارزش‌های سلامت را ادامه دهند. بنابراین، برنامه‌های ارتقای سلامت باید افزون بر ارائه اطلاعات و توصیه‌های رفتاری، آموزش آگاهی هیجانی، پذیرش، فاصله‌گیری شناختی، خودشفقتی، روشن‌سازی ارزش‌ها، برنامه‌ریزی انعطاف‌پذیر و مهارت بازگشت پس از لغزش را دربرگیرند.</p> https://jbssmh.com/index.php/jbssmh/article/download/34/20