مطالعات رفتاری و اجتماعی در سلامت روان 1 پیاپی 1 1404 02 01 Modeling Psychological and Social Factors Affecting the Acceptance of Digital Mental Health Interventions: A Multilevel Structural Modeling Approach مدل‌سازی عوامل روان‌شناختی و اجتماعی مؤثر بر پذیرش مداخلات سلامت روان دیجیتال: یک رویکرد مدل‌یابی ساختاری چندسطحی 1 21 FA یاسر صادقی گروه روان‌شناسی سلامت، دانشگاه علامه طباطبائی، تهران، ایران مهسا صالحی گروه روان‌شناسی سلامت، دانشگاه علامه طباطبائی، تهران، ایران فرهاد طاهری گروه روان‌شناسی سلامت، دانشگاه علامه طباطبائی، تهران، ایران. Journal Article <p>This study aimed to identify and conceptually model the relationships among psychological, social, technological, and structural factors influencing the acceptance and sustained use of digital mental health interventions among adults residing in Tehran. An exploratory qualitative design using inductive thematic analysis was employed. The participants were 24 adults residing in Tehran who were purposively recruited with maximum variation according to their status as active users, discontinued users, or nonadopters of digital mental health interventions. Data were collected exclusively through individual semistructured interviews lasting between 45 and 75 minutes. Interviews continued until theoretical saturation was reached. Initial saturation was identified after the twenty-first interview, followed by three additional interviews to confirm the stability and comprehensiveness of the emerging categories. The verbatim transcripts were organized and analyzed using NVivo 14 through initial coding, constant comparison, category development, theme refinement, and construction of a multilevel conceptual network. Five major categories were identified: cognitive appraisal and psychological readiness; digital trust, safety, and clinical credibility; social legitimacy and human connectedness; user-experience fit and intervention personalization; and structural conditions, accessibility, and digital equity. Acceptance emerged as a dynamic process involving initial awareness, appraisal of benefits and risks, limited experimentation, formation or erosion of trust, and eventual sustained use or disengagement. Perceived usefulness, digital self-efficacy, autonomy, and emotional readiness operated at the individual level. Professional endorsement, family and peer attitudes, stigma, and human support were influential at the interpersonal level. Privacy protection, evidence-based content, usability, cost, technical infrastructure, regulation, and integration with formal health services shaped acceptance at the intervention, organizational, and policy levels. Acceptance of digital mental health interventions cannot be adequately explained solely by ease of use or general attitudes toward technology. It results from interactions among individual, relational, technological, organizational, and societal conditions. Perceived trust functioned as a cross-level mechanism connecting these domains. Human-centered and culturally responsive design, transparent privacy practices, evidence disclosure, optional professional support, digital mental health literacy programs, equitable access, and regulatory oversight are required to improve adoption and sustained engagement.</p> <p>پژوهش حاضر با هدف شناسایی و مدل‌سازی روابط میان عوامل روان‌شناختی، اجتماعی، فناورانه و ساختاری مؤثر بر پذیرش و تداوم استفاده از مداخلات سلامت روان دیجیتال در میان بزرگسالان ساکن تهران انجام شد. این پژوهش با رویکرد کیفی اکتشافی و با استفاده از تحلیل مضمون استقرایی انجام شد. مشارکت‌کنندگان شامل 24 بزرگسال ساکن تهران بودند که به روش نمونه‌گیری هدفمند با حداکثر تنوع و بر اساس وضعیت استفاده فعال، قطع استفاده یا عدم پذیرش مداخلات سلامت روان دیجیتال انتخاب شدند. داده‌ها صرفاً از طریق مصاحبه‌های نیمه‌ساختاریافته فردی گردآوری شد. مصاحبه‌ها بین 45 تا 75 دقیقه به طول انجامید و تا دستیابی به اشباع نظری ادامه یافت؛ اشباع اولیه در مصاحبه بیست‌ویکم حاصل شد و سه مصاحبه تکمیلی برای اطمینان از تثبیت مقوله‌ها انجام گرفت. متن مصاحبه‌ها در نرم‌افزار NVivo 14 سازمان‌دهی و طی فرایند کدگذاری اولیه، مقوله‌بندی، مقایسه مستمر و توسعه شبکه روابط میان مضامین تحلیل شد. تحلیل داده‌ها به استخراج پنج مقوله اصلی انجامید: «ارزیابی شناختی و آمادگی روان‌شناختی»، «اعتماد دیجیتال، ایمنی و اعتبار بالینی»، «مشروعیت اجتماعی و پیوند انسانی»، «تناسب تجربه کاربری و شخصی‌سازی مداخله» و «شرایط ساختاری، دسترسی و عدالت دیجیتال». یافته‌ها نشان دادند که پذیرش مداخلات سلامت روان دیجیتال یک تصمیم منفرد و ثابت نیست، بلکه فرایندی پویا از آگاهی اولیه، ارزیابی فایده و خطر، آزمون محدود، شکل‌گیری یا تضعیف اعتماد و سرانجام استفاده پایدار یا ترک مداخله است. سودمندی ادراک‌شده، خودکارآمدی دیجیتال و احساس کنترل در سطح فردی، توصیه متخصص و حمایت انسانی در سطح بین‌فردی و محرمانگی، اعتبار علمی، هزینه، کیفیت زیرساخت و پاسخ‌گویی نهادی در سطوح سازمانی و کلان بر این فرایند اثر می‌گذاشتند. پذیرش سلامت روان دیجیتال حاصل تعامل هم‌زمان عوامل فردی، بین‌فردی، فناورانه و ساختاری است و نمی‌توان آن را صرفاً با سهولت استفاده یا نگرش مثبت به فناوری توضیح داد. اعتماد ادراک‌شده در مدل استخراج‌شده نقش سازوکار پیونددهنده میان سطوح مختلف داشت. طراحی انسان‌محور، ارائه اطلاعات شفاف درباره شواهد و محرمانگی، امکان تماس با متخصص، انطباق فرهنگی، افزایش سواد سلامت دیجیتال و تدوین سازوکارهای نظارتی می‌تواند پذیرش و استفاده پایدار از این مداخلات را افزایش دهد.</p> https://jbssmh.com/index.php/jbssmh/article/download/3/3