مطالعات رفتاری و اجتماعی در سلامت روان 2 پیاپی 7 1405 02 01 The Effect of Job Insecurity on Mental Health: The Moderating Role of Resilience and Organizational Social Support اثر ناامنی شغلی بر سلامت روان: نقش تعدیل‌کننده تاب‌آوری و حمایت اجتماعی سازمانی 1 22 FA امیر ابراهیمی گروه روان‌شناسی صنعتی و سازمانی، دانشگاه مازندران، بابلسر، ایران سارا رستمی گروه روان‌شناسی صنعتی و سازمانی، دانشگاه مازندران، بابلسر، ایران Journal Article <p>This study aimed to explain employees’ experiences of the effects of job insecurity on mental health and to identify how resilience and organizational social support may modify this relationship. This qualitative study employed a descriptive–interpretive design. The participants were 24 employees working in public, semi-public, and private organizations in Tehran, Iran, who were selected through purposive maximum-variation sampling. Eligibility criteria included at least one year of work experience and a perceived experience of job insecurity during the preceding six months. Data were collected exclusively through individual semi-structured interviews. The interviews lasted between 45 and 78 minutes, were audio-recorded with informed consent, and were transcribed verbatim. Theoretical saturation was reached after the twenty-first interview, followed by three additional interviews to confirm saturation. The data were analyzed through thematic analysis using NVivo 14. Credibility and dependability were strengthened through member checking, independent coding, peer review, maintenance of an audit trail, and maximum variation in participant selection. Five main categories were identified: “job insecurity as a continuous and unpredictable threat,” “psychological distress and depletion of health resources,” “spillover of insecurity into occupational identity, family life, and job performance,” “resilience as a limited but developable personal shield,” and “organizational social support as an institutional buffer.” Participants described anticipatory anxiety, rumination, sleep disturbances, irritability, feelings of worthlessness, impaired concentration, social withdrawal, and family conflict. Emotional regulation, cognitive reappraisal, problem-solving, professional skill development, and realistic hope were identified as resilience-related resources. Transparent managerial communication, procedural justice, supervisor support, coworker solidarity, and employee participation in decisions reduced the perceived severity of insecurity and its psychological consequences. Job insecurity is not limited to fear of job loss; rather, it is a cumulative stress process that undermines perceived control, professional identity, and psychological safety. Resilience and organizational social support can buffer its adverse mental health consequences. Nevertheless, individual resilience should not be used to normalize precarious employment or substitute for structural organizational reforms. The most effective response involves combining employee-level resilience development with transparent communication, organizational justice, participatory management, and accessible psychological support.</p> <p>پژوهش حاضر با هدف تبیین تجربه کارکنان از تأثیر ناامنی شغلی بر سلامت روان و شناسایی چگونگی نقش تعدیل‌کننده تاب‌آوری و حمایت اجتماعی سازمانی در این رابطه انجام شد. این مطالعه با رویکرد کیفی و طرح توصیفی ـ تفسیری انجام شد. مشارکت‌کنندگان شامل ۲۴ نفر از کارکنان سازمان‌های دولتی، عمومی و خصوصی شهر تهران بودند که با استفاده از نمونه‌گیری هدفمند و راهبرد حداکثر تنوع انتخاب شدند. معیار ورود، داشتن حداقل یک سال سابقه کار و تجربه ادراک‌شده ناامنی شغلی طی شش ماه گذشته بود. داده‌ها صرفاً از طریق مصاحبه‌های نیمه‌ساختاریافته فردی گردآوری شدند. مصاحبه‌ها بین ۴۵ تا ۷۸ دقیقه ادامه یافتند و پس از کسب رضایت آگاهانه ضبط و به‌صورت کلمه‌به‌کلمه پیاده‌سازی شدند. اشباع نظری در مصاحبه بیست‌ویکم حاصل شد و سه مصاحبه تکمیلی برای اطمینان از اشباع انجام گرفت. داده‌ها با استفاده از تحلیل مضمون و نرم‌افزار NVivo نسخه ۱۴ تحلیل شدند. اعتبار یافته‌ها از طریق بازبینی مشارکت‌کنندگان، کدگذاری مستقل، مرور همتایان، ثبت مسیر تصمیم‌گیری و توجه به تنوع نمونه تقویت شد. تحلیل داده‌ها به شناسایی پنج مقوله اصلی منجر شد: «ناامنی شغلی به‌مثابه تهدید مستمر و پیش‌بینی‌ناپذیر»، «آشفتگی روانی و فرسایش منابع سلامت»، «سرایت ناامنی به هویت، خانواده و عملکرد شغلی»، «تاب‌آوری به‌عنوان سپر فردی محدود اما قابل تقویت» و «حمایت اجتماعی سازمانی به‌عنوان ضربه‌گیر نهادی». مشارکت‌کنندگان اضطراب آینده، نشخوار فکری، اختلال خواب، تحریک‌پذیری، احساس بی‌ارزشی، کاهش تمرکز و تعارض خانوادگی را از مهم‌ترین پیامدهای ناامنی شغلی دانستند. در مقابل، تنظیم هیجان، بازنگری شناختی، حل مسئله، یادگیری مهارت و حفظ امید از مؤلفه‌های تاب‌آوری بودند. همچنین ارتباط شفاف مدیران، عدالت، حمایت سرپرست، همبستگی همکاران و مشارکت در تصمیم‌گیری از شدت پیامدهای روانی می‌کاستند. ناامنی شغلی صرفاً نگرانی درباره از دست دادن شغل نیست، بلکه فرایندی فرساینده است که کنترل ادراک‌شده، هویت حرفه‌ای و امنیت روانی کارکنان را تضعیف می‌کند. تاب‌آوری و حمایت اجتماعی سازمانی می‌توانند این پیامدها را تعدیل کنند؛ بااین‌حال، تاب‌آوری فردی جایگزین اصلاح شرایط ساختاری و رویه‌های ناعادلانه سازمانی نیست. ترکیب توانمندسازی فردی با ارتباطات شفاف، عدالت سازمانی و حمایت واقعی مدیران، مؤثرترین راهبرد برای حفاظت از سلامت روان کارکنان است.</p> https://jbssmh.com/index.php/jbssmh/article/download/28/41