مطالعات رفتاری و اجتماعی در سلامت روان 1 پیاپی 6 1404 12 01 The Impact of Social–Academic Pressures on University Students’ Mental Health: The Role of Perfectionism and Self-Compassion اثر فشارهای اجتماعی–تحصیلی بر سلامت روان دانشجویان: نقش کمال‌گرایی و خودشفقتی 82 100 FA رویا سفری گروه روان‌شناسی تربیتی، دانشگاه بوعلی سینا، همدان، ایران Journal Article <p>This study aimed to explore university students’ lived experiences of social–academic pressures and clarify how perfectionism and self-compassion contribute to the intensification or alleviation of their psychological consequences. A qualitative design based on reflexive thematic analysis was employed. The participants were 24 university students aged 19–32 years who were studying at universities in Tehran, Iran. They were recruited through purposive maximum-variation sampling to achieve diversity in gender, academic level, field of study, and university type. Data were collected exclusively through individual semi-structured interviews lasting approximately 45–75 minutes. Sampling and interviewing continued until theoretical and meaning saturation was reached. No substantively new category emerged after the twenty-first interview, and three additional interviews were conducted to confirm the adequacy and coherence of the developing themes. All interviews were audio-recorded with consent, transcribed verbatim, organized using NVivo 14, and analyzed according to Braun and Clarke’s phases of thematic analysis. Reflexive memoing, participant reflection, peer debriefing, an analytic audit trail, and maximum-variation sampling were used to enhance the credibility and transparency of the study. Four main categories were identified: “multilayered pressure to succeed and be recognized,” “internalization of pressure through self-critical perfectionism,” “gradual deterioration of mental health and everyday functioning,” and “self-compassion as a psychological buffer and self-regulatory mechanism.” Participants experienced academic demands as intertwined with parental expectations, social comparison, uncertain employment prospects, financial concerns, and idealized representations of success on social media. Perfectionistic concerns, particularly fear of mistakes and performance-contingent self-worth, transformed these pressures into rumination, anxiety, procrastination, sleep disturbance, emotional exhaustion, and social withdrawal. Self-kindness, recognition of common humanity, mindful acceptance of distress, realistic goal setting, and help-seeking reduced the perceived severity of stressful experiences. Social–academic pressures appear most psychologically harmful when they are internalized as rigid perfectionistic standards and conditional self-worth. Self-compassion can protect students without diminishing achievement motivation by reducing self-criticism, interrupting repetitive negative thinking, and facilitating recovery and support-seeking. Universities should integrate self-compassion education with structural reforms addressing excessive competition, unclear academic expectations, and inaccessible mental health services.</p> <p>پژوهش حاضر با هدف تبیین تجربه زیسته دانشجویان از فشارهای اجتماعی–تحصیلی و شناخت نقش کمال‌گرایی و خودشفقتی در شکل‌گیری، تشدید یا تعدیل پیامدهای روان‌شناختی این فشارها انجام شد. این پژوهش با رویکرد کیفی و روش تحلیل مضمون بازاندیشانه انجام شد. مشارکت‌کنندگان شامل ۲۴ دانشجوی ۱۹ تا ۳۲ ساله مشغول به تحصیل در دانشگاه‌های شهر تهران بودند که با نمونه‌گیری هدفمند و با رعایت اصل حداکثر تنوع از نظر جنسیت، مقطع تحصیلی، رشته تحصیلی و نوع دانشگاه انتخاب شدند. داده‌ها فقط از طریق مصاحبه‌های نیمه‌ساختاریافته فردی گردآوری شد. مدت مصاحبه‌ها بین ۴۵ تا ۷۵ دقیقه بود و نمونه‌گیری تا دستیابی به اشباع نظری و معنایی ادامه یافت؛ به‌گونه‌ای که در مصاحبه بیست‌ویکم مقوله جدیدی پدیدار نشد و سه مصاحبه تکمیلی نیز انسجام مقوله‌ها را تأیید کرد. مصاحبه‌ها پس از پیاده‌سازی کلمه‌به‌کلمه با نرم‌افزار NVivo نسخه ۱۴ سازمان‌دهی و براساس مراحل تحلیل مضمون براون و کلارک تحلیل شدند. برای افزایش استحکام داده‌ها از بازنگری مشارکت‌کنندگان، یادداشت‌نویسی بازاندیشانه، مرور همتای پژوهشی و ثبت مسیر تصمیم‌گیری تحلیلی استفاده شد. تحلیل مصاحبه‌ها به استخراج چهار مقوله اصلی منجر شد: «فشار چندلایه برای موفقیت و دیده‌شدن»، «درونی‌شدن فشار در قالب کمال‌گرایی خودانتقادگر»، «فرسایش تدریجی سلامت روان و کارکرد روزمره» و «خودشفقتی به‌مثابه سپر روان‌شناختی و سازوکار بازتنظیم‌گر». بیشتر مشارکت‌کنندگان فشارهای تحصیلی را جدا از انتظارات خانواده، مقایسه اجتماعی، ابهام آینده شغلی و بازنمایی موفقیت در شبکه‌های اجتماعی تجربه نمی‌کردند. کمال‌گرایی، به‌ویژه ترس از اشتباه و وابسته‌کردن ارزش شخصی به عملکرد، این فشارها را به اضطراب، نشخوار فکری، تعلل، اختلال خواب و کناره‌گیری اجتماعی تبدیل می‌کرد. در مقابل، خودمهربانی، پذیرش محدودیت‌ها، نگاه متعادل به شکست و درخواست حمایت، شدت آسیب روان‌شناختی را کاهش می‌داد. فشارهای اجتماعی–تحصیلی زمانی بیشترین آسیب را به سلامت روان وارد می‌کنند که به معیارهای کمال‌گرایانه و ارزشمندی مشروط تبدیل شوند. خودشفقتی بدون کاهش انگیزش پیشرفت، از طریق کاهش خودسرزنشگری، تعدیل نشخوار فکری و تسهیل کمک‌خواهی، ظرفیت سازگاری دانشجویان را تقویت می‌کند. بنابراین، مداخلات دانشگاهی باید هم‌زمان اصلاح عوامل فشارزای آموزشی، کاهش فرهنگ مقایسه و رقابت افراطی و آموزش مهارت‌های خودشفقتی را هدف قرار دهند.</p> https://jbssmh.com/index.php/jbssmh/article/download/27/39