مطالعات رفتاری و اجتماعی در سلامت روان 1 پیاپی 2 1404 02 01 The Role of Social Identity and Group Belonging in Preventing Mental Health Problems: A Cross-Cultural Study نقش هویت اجتماعی و تعلق گروهی در پیشگیری از مشکلات سلامت روان: یک مطالعه بین‌فرهنگی 79 97 FA شیرین رستمی گروه روان‌شناسی کودکان استثنایی، دانشگاه فردوسی مشهد، مشهد، ایران حمید زارع گروه روان‌شناسی کودکان استثنایی، دانشگاه فردوسی مشهد، مشهد، ایران. نرگس صفری گروه روان‌شناسی کودکان استثنایی، دانشگاه فردوسی مشهد، مشهد، ایران Journal Article <p>This study aimed to explain how social identity and group belonging contribute to the prevention of mental health problems among adults from diverse cultural and ethnolinguistic backgrounds living in Tehran. A qualitative design based on reflexive thematic analysis was employed. Thirty participants aged 20–49 years were recruited through purposive maximum-variation sampling from six self-identified cultural and ethnolinguistic backgrounds: Persian-speaking, Azerbaijani, Kurdish, Lur, Arab, and Afghan migrant communities. Data were collected exclusively through individual semi-structured interviews. Sampling and interviewing continued until theoretical and meaning saturation was achieved. Initial saturation occurred after the twenty-seventh interview, and three additional interviews were conducted to confirm the stability and comprehensiveness of the emerging categories. Interviews were transcribed verbatim and analyzed using NVivo 14 following Braun and Clarke’s six-phase thematic analysis procedure. Trustworthiness was enhanced through participant validation, peer review of coding, reflexive memo writing, maximum-variation sampling, and continuous cross-cultural comparison. Four main categories were identified: “social identity as a source of meaning, self-continuity, and personal worth,” “group belonging as a network of support and emotional regulation,” “collective participation and agency as pathways to resilience and help-seeking,” and “the dual boundaries of belonging: exclusion, normative pressure, and the reconstruction of multiple identities.” Across cultural backgrounds, being accepted, receiving reliable support, and performing a meaningful group role were perceived as protective against loneliness, anxiety, depressive mood, and helplessness. However, discrimination, stigmatization, restrictive group norms, and conflicts among familial, ethnic, occupational, and urban identities could weaken or reverse the protective effects of belonging. Positive social identity may protect mental health by providing collective meaning, perceived support, shared self-esteem, efficacy, emotional validation, and culturally acceptable routes to help-seeking. Nevertheless, group membership alone is insufficient. Relational quality, inclusion, personal choice, recognition of individual differences, and compatibility among multiple identities determine whether belonging functions as a “social cure” or becomes a source of psychological strain. Mental health promotion and prevention programs should therefore move beyond increasing social contact and develop safe, inclusive, voluntary, culturally responsive, and psychologically meaningful group environments.</p> <p>پژوهش حاضر با هدف تبیین سازوکارهای نقش‌آفرینی هویت اجتماعی و احساس تعلق به گروه در پیشگیری از مشکلات سلامت روان در میان بزرگسالان متعلق به زمینه‌های فرهنگی و قوم‌زبانی متفاوت ساکن تهران انجام شد. این پژوهش کیفی با رویکرد تحلیل مضمون بازتابی انجام شد. 30 مشارکت‌کننده 20 تا 49 ساله از شش زمینه خودمعرفی‌شده فرهنگی و قوم‌زبانی شامل فارسی‌زبان، آذری، کرد، لر، عرب و مهاجر افغانستانی با استفاده از نمونه‌گیری هدفمند با حداکثر تنوع انتخاب شدند. داده‌ها صرفاً از طریق مصاحبه‌های نیمه‌ساختاریافته فردی گردآوری شد. مصاحبه‌ها تا دستیابی به اشباع نظری و معنایی ادامه یافت؛ اشباع اولیه در مصاحبه بیست‌وهفتم حاصل شد و سه مصاحبه دیگر برای اطمینان از تثبیت مقوله‌ها انجام گرفت. مصاحبه‌ها پس از پیاده‌سازی کلمه‌به‌کلمه، با استفاده از نرم‌افزار NVivo 14 و مراحل شش‌گانه تحلیل مضمون براون و کلارک تحلیل شدند. اعتبار یافته‌ها از طریق بازبینی مشارکت‌کنندگان، تحلیل همکار، یادداشت‌گذاری بازتابی و مقایسه مستمر بین‌فرهنگی تقویت شد. تحلیل داده‌ها به استخراج چهار مقوله اصلی منجر شد: «هویت اجتماعی به‌مثابه منبع معنا، خودپیوستگی و ارزشمندی»، «تعلق گروهی به‌مثابه شبکه حمایت و تنظیم هیجان»، «مشارکت و عاملیت جمعی به‌مثابه مسیر تاب‌آوری و کمک‌خواهی» و «مرزهای دوگانه تعلق: طرد، فشار هنجاری و بازسازی هویت‌های چندگانه». مشارکت‌کنندگان در همه زمینه‌های فرهنگی، احساس پذیرفته‌شدن، برخورداری از حمایت قابل اعتماد و ایفای نقش معنادار در گروه را عوامل محافظ در برابر تنهایی، اضطراب، خلق افسرده و درماندگی توصیف کردند. در مقابل، تبعیض، انگ، کنترل گروهی و تعارض میان هویت‌های خانوادگی، قومی و شهری می‌توانستند آثار محافظتی تعلق را کاهش دهند. هویت اجتماعی مثبت از طریق ایجاد معنا، حمایت ادراک‌شده، عزت‌نفس جمعی، عاملیت و دسترسی به مسیرهای غیرانگ‌زننده کمک‌خواهی، ظرفیت پیشگیری از مشکلات سلامت روان را دارد. بااین‌حال، صرف عضویت در گروه کافی نیست و کیفیت روابط، فراگیری گروه، امکان انتخاب و سازگاری هویت‌های متعدد تعیین می‌کنند که تعلق به «درمان اجتماعی» یا به منبع فشار روان‌شناختی تبدیل شود. بنابراین، برنامه‌های پیشگیری باید بر ایجاد گروه‌های ایمن، فراگیر، داوطلبانه و حساس به تفاوت‌های فرهنگی تمرکز کنند.</p> https://jbssmh.com/index.php/jbssmh/article/download/20/15