مطالعات رفتاری و اجتماعی در سلامت روان 1 پیاپی 2 1404 02 01 The Impact of Economic Insecurity on Mental Health: The Mediating Roles of Chronic Stress, Perceived Control, and Social Support V 59 78 FA مجید رحیمی گروه روان‌شناسی صنعتی و سازمانی، دانشگاه اصفهان، اصفهان، ایران رویا مرادی روان‌شناسی صنعتی و سازمانی، دانشگاه اصفهان، اصفهان، ایران سعید ابراهیمی گروه روان‌شناسی صنعتی و سازمانی، دانشگاه اصفهان، اصفهان، ایران Journal Article <p>This study aimed to explain individuals’ lived experiences of the effects of economic insecurity on mental health and to identify the mediating roles of chronic stress, perceived control, and social support among adults residing in Tehran. This qualitative study employed an inductive thematic analysis approach. The participants were 24 adults aged 25–60 years living in Tehran who were selected through purposive maximum-variation sampling based on their experiences of income instability, job insecurity, difficulty meeting essential expenses, indebtedness, or housing-cost pressure. Data were collected exclusively through in-depth semi-structured interviews. Interviews continued until theoretical and conceptual saturation was achieved. Initial saturation emerged after the twenty-first interview, and three additional interviews were conducted to verify data sufficiency. All interviews were audio-recorded with permission, transcribed verbatim, anonymized, and organized in NVivo. Data analysis involved familiarization with the transcripts, initial coding, development of candidate themes, theme review, definition and naming of themes, and integration of the findings. Credibility and dependability were enhanced through participant checking, peer review, maximum-variation sampling, reflexive notes, and maintenance of an analytical audit trail. Four main categories were identified: “living under continuous economic alert and the development of chronic stress,” “erosion of perceived control and contraction of the future horizon,” “social support as a conditional buffer or an additional source of pressure,” and “psychological, relational, and behavioral consequences of economic insecurity.” Participants described economic insecurity not merely as inadequate income but as an ongoing experience of unpredictability, constant financial calculation, fear of unexpected expenses, and inability to plan. Chronic stress intensified the effects of insecurity through repetitive worry, sleep disturbance, irritability, cognitive fatigue, and emotional exhaustion. A declining sense of control was associated with helplessness, postponed life decisions, reduced motivation, and disengagement from long-term goals. Empathic and non-stigmatizing support protected mental health, whereas conditional assistance, criticism, comparison, or perceived indebtedness exacerbated distress. Economic insecurity appears to affect mental health through an interconnected psychosocial process rather than a direct and exclusively financial pathway. Chronic stress translates economic uncertainty into persistent psychological strain, reduced perceived control weakens individual agency, and the quality of social support determines whether interpersonal relationships buffer or intensify distress. Effective responses should therefore combine accessible mental health care with predictable social protection, employment and financial counseling, interventions that strengthen realistic personal agency, and non-stigmatizing community support</p> <p>پژوهش حاضر با هدف تبیین تجربه زیسته افراد از تأثیر ناامنی اقتصادی بر سلامت روان و شناسایی نقش میانجی استرس مزمن، احساس کنترل و حمایت اجتماعی در میان بزرگسالان ساکن تهران انجام شد. این پژوهش با رویکرد کیفی و با استفاده از تحلیل مضمون استقرایی انجام شد. مشارکت‌کنندگان ۲۴ نفر از بزرگسالان ۲۵ تا ۶۰ ساله ساکن تهران بودند که به شیوه نمونه‌گیری هدفمند با حداکثر تنوع و براساس تجربه ناپایداری درآمد، ناامنی شغلی، دشواری تأمین هزینه‌های اساسی، بدهی یا فشار هزینه مسکن انتخاب شدند. داده‌ها از طریق مصاحبه‌های نیمه‌ساختاریافته عمیق گردآوری شد. مصاحبه‌ها تا دستیابی به اشباع نظری ادامه یافت؛ اشباع اولیه در مصاحبه بیست‌ویکم حاصل شد و سه مصاحبه تکمیلی برای اطمینان از کفایت داده‌ها انجام گرفت. مصاحبه‌ها پس از پیاده‌سازی کلمه‌به‌کلمه، در نرم‌افزار NVivo سازمان‌دهی و با استفاده از مراحل آشنایی با داده‌ها، کدگذاری اولیه، تشکیل مضامین، بازبینی، تعریف و نام‌گذاری مضامین تحلیل شدند. اعتبار یافته‌ها از طریق بازبینی مشارکت‌کنندگان، بازبینی همتای پژوهشی، ثبت مسیر تحلیل و نمونه‌گیری با حداکثر تنوع تقویت شد. تحلیل داده‌ها به استخراج چهار مقوله اصلی منجر شد: «زندگی در وضعیت هشدار اقتصادی و شکل‌گیری استرس مزمن»، «فرسایش احساس کنترل و محدودشدن افق آینده»، «حمایت اجتماعی به‌مثابه سپر مشروط یا منبع فشار» و «پیامدهای روانی، رابطه‌ای و رفتاری ناامنی اقتصادی». مشارکت‌کنندگان ناامنی اقتصادی را نه صرفاً کمبود درآمد، بلکه تجربه‌ای مداوم از پیش‌بینی‌ناپذیری، محاسبه دائمی هزینه‌ها، ترس از رویدادهای پیش‌بینی‌نشده و ناتوانی در برنامه‌ریزی توصیف کردند. استرس مزمن از طریق نگرانی تکرارشونده، اختلال خواب، تحریک‌پذیری و فرسودگی روانی، اثر ناامنی اقتصادی را تشدید می‌کرد. کاهش احساس کنترل نیز با درماندگی، تعویق تصمیم‌های مهم و کاهش انگیزش همراه بود. حمایت اجتماعی هم در صورت همدلانه و غیرتحقیرآمیز بودن، اثر محافظتی داشت و هم در صورت مشروط بودن یا ایجاد احساس بدهکاری، به فشار روانی می‌افزود. یافته‌ها نشان می‌دهد رابطه ناامنی اقتصادی و سلامت روان فرایندی خطی و صرفاً مالی نیست، بلکه از مسیر تعامل استرس مزمن، ادراک کنترل و کیفیت حمایت اجتماعی شکل می‌گیرد. بنابراین، مداخلات مؤثر باید علاوه بر خدمات روان‌شناختی، کاهش بی‌ثباتی اقتصادی، تقویت عاملیت فردی، دسترسی به حمایت‌های اجتماعی غیرانگ‌زننده و توسعه سیاست‌های حمایتی قابل پیش‌بینی را در بر گیرند.</p> https://jbssmh.com/index.php/jbssmh/article/download/19/14